Nazimiljardairs een uitermate boeiend, schokkend, ijzersterk gedocumenteerd en confronterend meesterwerk van narratieve non-fictie dat bewijst hoe kapitalisme en fascisme een dodelijk bondgenootschap kunnen vormen en waarmee je blik op Duitse topproducten voorgoed wijzigt. Nu zal die diepvriespizza van Dr. Oetker toch net iets anders smaken, frons je de wenkbrauwen bij het zien van reclame van verzekeraar Allianz en kijk je met andere ogen naar een voorbijrijdende Volkswagen, Porsche of BMW. Recensie door Marc De Bock.

De vraag is niet of we voor of tegen de markt zijn. De vraag is wie haar begrenst en met welk doel. De inzet is daarom fundamenteel. Niet de markt mag regeren en ook niet een almachtige staat, maar een democratische gemeenschap die beide in balans houdt. Dat is geen nostalgisch ideaal, maar een actuele opdracht. Want wanneer de samenleving volledig wordt opgeslokt door marktlogica, verliest de democratie haar substantie. En zonder democratie blijft er van vrijheid weinig over.

Wat we deze zomer in Europa en elders in de wereld meemaakten op het vlak van milieuschade was ongezien. Meer dan ooit ervaarden we de negatieve effecten van de klimaatverandering en de opwarming van de aarde. Deze urgente kwestie moeten we vanuit een liberale politiek-filosofische benadering onderzoeken zonder de pretentie te hebben dat die alleenzaligmakend is. Centraal staat hier de vraag hoe we de vrijheid van de huidige en toekomstige generaties kunnen waarborgen en een leefbare aarde kunnen nalaten.

De geschiedenis van de 20ste-eeuw laat zien dat democratieën soms ogenschijnlijk ondemocratische maatregelen moeten nemen tegen degenen wier machtswellust wordt gedreven door de wens om de democratie volledig af te schaffen. Argumenten dat een dergelijke reactie contraproductief is, houden geen stand. Democratie is gebaseerd op een wederzijdse bereidheid om geregeerd te worden door wie de verkiezingen wint, maar veel extreemrechtse leiders maken duidelijk dat ze deze overeenkomst niet zullen nakomen.

Het eigenlijke gevaar voor de democratie in Sachsen-Anhalt schuilt in het vooruitzicht dat de AfD steun van anderen krijgt. Elke stemming, elk wetsvoorstel dat in de toekomst met stemmen van de AfD tot stand komt – of dat nu via actieve samenwerking of stilzwijgende gedoogsteun gebeurt – verschuift de grens van wat politiek als normaal geldt, een stukje verder. Het eigenlijke risico is dus niet de stilstand, maar een geleidelijke uitholling van het cordon sanitaire door precies die krachten die haar eigenlijk zouden moeten verdedigen.

Weinig bekend is het verzet dat de Belgische universiteiten pleegden tegen de Duitse bezetters, met die van Leuven als grootste instelling voorop. Historicus Bert Cornelis schreef er een beklijvend boek over: De rector. Een universiteit in het verzet (1940-1944). Hij focust op de moedige houding van de toenmalige Leuvense rector Honoré van Waeyenbergh die weigerde mee te werken met de Duitse bezetters die de eerstejaarsstudenten verplichte arbeid wilde opleggen. Recensie door Dirk Verhofstadt.

Oude zekerheden verdwijnen, nieuwe machtsverhoudingen ontstaan en traditionele economische modellen worden voortdurend uitgedaagd. De vraag is daarom niet of verandering zal plaatsvinden, maar hoe wij die verandering zullen begeleiden. De grootste uitdaging van deze systeemverandering is immers niet dat technologie sneller evolueert dan vroeger. Zij bestaat erin dat ook mensen zich voortdurend moeten aanpassen aan een werkelijkheid die steeds minder voorspelbaar wordt.

Een ambtenaar van de Dienst vreemdelingenzaken, vertegenwoordiger van de uitvoerende macht, zou een onafhankelijk lid van de rechterlijke macht kunnen opvorderen voor een louter bestuurlijke aangelegenheid. Heel deze constructie is een juridisch gedrocht met onoverkomelijke problemen die raken aan de scheiding van de machten en de rechtsstaat zelf. De uitgewerkte regeling zal hoogst waarschijnlijk de toets van het Grondwettelijk Hof en van de hoven en rechtbanken niet doorstaan.