Tweedehands wereld

boek

Lloyd Jones

De wereldburger bij uitstek is vandaag de illegaal, aldus Lloyd Jones in zijn nieuwste roman die via de versluierde paden van de moederliefde en de perverse mannenfantasie een frisse kijk biedt op wat het betekent om migrant te zijn. We zullen het maar meteen bekennen, we houden niet zo van geŽngageerde literatuur. Niet alleen is de plot meestal voorspelbaar, de emoties die deze oproept zijn dat al evenzeer, en wie heeft daar nu wat aan? We weten dat de wereld geen paradijs is. We lezen de krant. Toen we Lloyd Jonesí Tweedehands wereld onder ogen kregen waren we daarom hoogst sceptisch. Een roman over een Noord-Afrikaanse illegale immigrante kon toch niet meer zijn dan verkapte journalistiek, dachten we, en we waren mis.

Ines, zoals de jonge vrouw zichzelf noemt, is een Tunesische die in een toeristenhotel werkt wanneer ze door de Duitse Jermayne verleid wordt. Zachtjesaan lokt hij haar zijn kamer en bed in en wanneer ze zwanger blijkt komt hij zelfs terug om haar bij te staan bij de bevalling en de eerste dagen erna. Maar dan verdwijnt hij opeens en ziet Ines hem samen met een andere vrouw en haar baby instappen in een taxi die, zo beseft ze meteen, recht naar de luchthaven zal rijden, waar ze op een vliegtuig naar Berlijn zullen stappen, de stad waar Jermayne haar soms over vertelde. Van die dag af wil Ines nog maar ťťn ding: naar Europa.

Mits een smak geld raakt ze op een bootje dat haar voor de Italiaanse kust overboord zet, waarna ze meer dood dan levend op het strand aanspoelt en opgaat in de illegaliteit, wat concreet betekent dat ze alleen maar korte, aftastende contacten heeft met anderen zonder dat er ook maar iemand in vertrouwen genomen kan worden, iets wat Jones voortreffelijk tot uiting brengt door zijn boek in te delen in korte hoofdstukjes die elk vanuit een ander perspectief worden verteld. Ines wordt onder meer geholpen door een oude slakkenverzamelaar, een vrachtwagenchauffeur, een Afrikaanse pastor, een anarchist en zelfs een Alpijnse jager, en ieder van deze personages vertelt hoe de jonge vrouw als een niemendalletje door hun leven fladderde. Ze hebben haar gezien of gesproken en even later waren ze haar ook weer vergeten. Zo veel betekende ze voor hen.

Voor de Nieuw-Zeelandse Jones is de thuisloze migrant de nieuwe wereldburger, vertelde hij ons toen we hem vier jaar geleden spraken naar aanleiding van de Nederlandse vertaling van zijn voor de Booker Prize genomineerde roman Meneer Pip. Het is een figuur die hem mateloos intrigeert en dat is duidelijk te merken aan zijn nieuwste boek. Als geen ander weet hij in het hoofd van Ines te duiken en zo een fascinerend portret te schetsen van haar psychologische toestand, en dat is er vooral een van verlangen, niet naar de westerse rijkdom, maar wel naar haar kind. Het is daar dat Tweedehands wereld meer wordt dan zomaar een migrantenroman.

Eens in Berlijn slaagt Ines er immers in Jermayne op te snorren en wanneer ze op een ochtend aan zijn voordeur staat kan hij niet anders dan haar in contact brengen met het kind. David heet de jongen en Ines mag eens in de week met hem in het park spelen, zolang ze maar geen contact zoekt met Jermaynes vrouw. Het is een afspraak die de jonge vrouw maar al te graag in ere houdt, tot ze plots gearresteerd wordt en zich op SiciliŽ moet verantwoorden voor haar identiteit. Ines blijkt immers helemaal Ines niet te zijn. Dat is de identiteit van een dode vrouw, en misschien heeft de Tunesische vluchtelinge wel iets met haar dood te maken.

In de gevangenis vertelt Ines aan haar celgenote Ramona - een meesterlijke zet van Jones - haar levensverhaal, waardoor alle feiten van de eerste helft van het boek opnieuw aan bod komen, maar nu gezien door de ogen van de illegale Ines, en dan blijkt de vork wel eens even anders aan de steel te zitten. De behulpzame truckchauffeur was iets minder vriendelijk dan hij zich in zijn verhaal voordeed en ook Jermayne, in feite gewoon op zoek naar een draagmoeder in TunesiŽ, bleek een paar minder fraaie kanten te hebben. Uit moederliefde was Ines in staat tot alles, en het pijnlijke daarbij is dat ze zich keer op keer diende te onderwerpen aan de opdringerige wil en de perverse fantasie van mannen die beseften dat ze als illegale vluchtelinge een makkelijke prooi vormde. Ze kraakten haar en herleidden haar tot een leugenachtige dievegge die er niet voor terugschrok anderen af te persen. Maar als lezer neem je haar dat niet kwalijk.

Jones neemt je zo ver mee in haar verhaal dat je zonder enig bezwaar je vastgeroeste ideeŽn over goed en kwaad opzij zet. En dat is wat Tweedehands wereld zo anders maakt dan de doorsnee geŽngageerde roman die niet meer doet dan de bestaande clichťs nog eens bevestigen.


Recensie door Marnix Verplancke

Deze recensie verscheen eerst in 'Uitgelezen', de boekenbijlage van De Morgen

Lloyd Jones, Tweedehands wereld (oorspronkelijke titel: Hand Me Down World), vertaald door Joris Vermeulen, De Bezige Bij, 320 p., 2011, 19,90 euro.

Links
mailto:marnixverplancke@skynet.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be