Spinoza’s achtbaan

boek

Erik Bindervoet en Saskia Pfaeltzer

“Het doel van de staat is de vrijheid,” kun je lezen op de plaquette bij het standbeeld van Benedictus de Spinoza in Amsterdam. Het is een citaat uit zijn Ethica die hij uit vrees voor de overheid niet durfde te publiceren. Wat was er dan zo controversieel aan dat boek, kunnen we ons afvragen en daar geeft Erik Bindervoet in Spinoza’s achtbaan een duidelijk antwoord op: dat de man zijn tijdgenoten ver vooruit was.

Erik Bindervoet is een van Nederlands interessantste intellectuelen: een dichter, essayist, prozaïst, tekenaar en de man die het samen met Robbert-Jan Henkes aandurfde Finnegans Wake in het Nederlands te vertalen. Geen gedachtenkronkel zo wild of Bindervoet krijgt hem wel onder bedwang, luidt zijn reputatie en ook in Spinoza’s achtbaan doet hij die weer alle eer aan. Dit boek is immers veel meer dan een monografie over het denken van Spinoza. Het is een spitse en bij tijden komische en ontroerende zoektocht naar wat denken zelf nu precies is: orde scheppen in de chaos.

Het boek begint met een reeks meningen van mensen over Spinoza, die gaan van “Een groot denker, maar als hij die Ethica door iemand anders had laten schrijven, was hij wellicht beter te lezen geweest” tot “Een klootzak, en als hij de uitvinder is van de spinazie is hij helemaal een klootzak.” Ook grafisch kunstenares Saskia Pfaeltzer, die het boek voorzien heeft van illustraties, krijgt een microfoon onder de neus en zij bekent dat ze niet van Spinoza houdt omdat hij de vrije wil afwijst.

Daarna volgen een ludieke biografie van de filosoof waarin benadrukt wordt dat we veel gissingen en vergissingen over hem kennen, en een uitweiding over zijn denken, zogezegd verteld door wiskundeleraar Janus Dullemondt, waardoor Spinoza’s achtbaan iets meekrijgt van Jostein Gaarders De wereld van Sofie of Hans Magnus Enzensbergers De telduivel. Opvallend daarbij is hoe Bindervoet de Ethica, die algemeen beschouwd wordt als een van de moeilijkste boeken ooit, tot zijn begrijpelijke essentie weet terug te brengen. Zo schreef Spinoza bijvoorbeeld dat liefde de tinteling is die vergezeld gaat van de gedachten aan een oorzaak van buiten. Een pientere definitie, maar zo verduidelijkt Bindervoet: liefde is samen stofzuigen, lekker koken, elkaar om de hals vallen en de ander missen als die nog naast je zit.

Bindervoet maakt Spinoza dus tastbaar en wellicht heeft niemand hem dat ooit voorgedaan. Hij toont waarom deze filosoof vandaag nog steeds actueel is - omdat hij zei dat kennis tot vrijheid, macht, liefde en geluk leidt - en besluit dan ook helemaal terecht met een liedje: “Spinoza, Spinoza, Spinoza, in heel Europa dacht er niemand zoals hij!”


Recensie door Marnix Verplancke

Erik Bindervoet & Saskia Pfaeltzer, Spinoza’s achtbaan, Wereldbibliotheek, 144 p., 24,95 euro.

Links
mailto:marnixverplancke@icloud.com
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be