Pourquoi l’islamisme seduit il?

boek vrijdag 23 april 2010

Mohammed Sifaoui

Van waar toch die aantrekkingskracht van het islamisme? Dat is de vraag waarop Mohammed Sifaoui wil antwoorden in zijn jongste boek verschenen enkele weken geleden bij Armand Colin. Hoe kan bij het begin van deze eenentwintigste eeuw en amper veertig jaar na het motto 'verboden te verbieden' een ideologie die op verboden en geboden stoelt zo'n aantrekkingskracht uitoefenen. De auteur, journalist en essayist, probeert een verklaring te vinden voor de groeiende aanwezigheid van het islamisme in moslimkringen maar ook bij de ganse bevolking waar het steeds meer zijn regels opdringt. Een zorgvuldige analyse geeft de lezer een beter inzicht in die ideologie en haar ontstaan. Wat weten wij immers van haar geschiedenis, haar mechanismen, haar werking, haar literatuur en van de psychologische triggers die zij gebruikt en tenslotte, van haar gevaarlijkheid? Wat weten wij over de motieven die mensen van alle leeftijdsgroepen aanzetten om te kiezen voor een totalitaire ideologie die alles omsluit? Wat weten wij van dat integrisme met zijn talrijke facetten dat democratie en vooruitgang bestrijdt en alle middelen inzet om de bloei, laat staan de uitdrukking, van een verlichte islam te dwarsbomen.

Voor de auteur kan de grens tussen islam en islamisme moeilijk getrokken worden, hoewel hij de aandacht vestigt op het noodzakelijk onderscheid tussen het religieuze en het politieke feit, tussen de gelovige en de activist die een ideologische visie van zijn godsdienst aankleeft en instrumentaliseert en diverse strategieën toepast om de samenleving te islamiseren. Sifaoui toont zeer goed het verschil aan tussen de ‘literalisten’ die de verzen van de Koran nog vandaag als een politieke corpus zien die nageleefd moet worden en de 'rationalisten' voor wie het een religieuze tekst blijft die men moet lezen in het licht van de evoluties en de realiteit van vandaag. Mohammed Sifaoui heeft het ook niet voor de 'nuttige idioten', dragers van 'linkse waarden' die in naam van een cultureel relativisme tekeer gaan tegen iedere kritiek van de islam en van het islamisme. 'Islamisten zijn homofoob, antisemitisch, seksistisch. En het is tegenover dat soort mensen dat een bepaalde linkerzijde die zich antiklerikaal en progressist noemt, zich inschikkelijk toont! Hoe kan men zich antifascist noemen en tezelfdertijd instemmen met en reeks intolerante en uitsluitingstandpunten of erger nog, veinzen dat men dat niet hoort', aldus Sifaoui.

Als man van links is hij gechoqueerd en gekwetst bij het zien hoe verdedigers van waarden die hem dierbaar zijn, maar niet ophouden platte broodjes te bakken voor de islamisten en hun haatdragend en reactionair discours voortdurend legitimeren. En zo komen die 'nuttige idioten' er tenslotte toe steun te geven aan een opsluitende en reactionaire ideologie en gaan zij zonder probleem op de koffie bij mensen zoals Tarik Ramadan, een ideoloog van de Moslimbroederschap doctrine en promoten zij die authentieke krypto-fundamentalist tot moslim democraat en toonbeeld van gematigdheid. 'Men moet wel stapelgek verknald zijn in de islamistenwereld om te geloven dat de moslim evenknie van Philippe de Villiers de man is die het best het moderne en progressieve gedachtegoed in de islam vertegenwoordigt'! Bij die vaststelling betreurt de auteur dat de strekking van de seculiere islam waartoe hij zich bekend en die ogenschijnlijk door een meerderheid van de moslims in Frankrijk en Europa gevolgd wordt, niet voldoende aan bod kan komen terwijl de media veel vaker het woord verlenen aan islamistische militanten zoals Tarik Ramadan, of vertegenwoordigers van de UIOF, Moslimbroeders of salafisten die enkel uit zijn op de verspreiding van hun retrograde gedachtegoed. Uiteraard gaat het voor de auteur niet om bijvoorbeeld: “…Tarik Ramadan te censureren; maar eenvoudigweg om hem te behandelen zoals men op een tv-set een katholieke priester zou behandelen, zonder meer inschikkelijkheid noch zelfcensuur: op voet van gelijkheid”.

Andere probleem: indoctrinatie gebeurt via de vrouwen. In de verspreiding van de islamistische ideologie spelen zij een belangrijke rol die hen overigens ook reeds door Hassan Al Banna, stichter van het Moslimbroederschap werd toegewezen. Vrouwen voeden immers de kinderen op. Vandaar de sterke nadruk van kleinzoon Tarik Ramadan op de islamitische opvoeding van de vrouwen en hun burgerrol van bijzonder zichtbare moslima's in de samenleving. Hun sluier is een verschijningsvorm, een avatar van die islamistische ideologie en de vermenigvuldiging ervan is een barometer voor de achteruitgang van de democratische waarden. Dat allemaal zijn vaststellingen waaruit de vragen die centraal staan in de bedenkingen van de auteur: hoe komt een democratische samenleving ertoe om een integrisme zo verdraagzaam en zwak aan te pakken? Hoe kunnen jongeren uit alle bevolkingsgroepen gelokt worden door een reactionaire en segregerende ideologie? Zoals het Europese fascisme dat zich na de economische crisis van 1929 heeft gepropageerd, is het islamisme een 'verschijnsel dat op armoede en ellende tiert' en is zijn eerste doelwit de gezinnen die onder moeilijke sociale omstandigheden in de voorsteden leven. Vandaar de absolute noodzaak voor de territoriale gemeenschappen en in de eerste plaats de staat, om de sociale uitsluiting ernstig aan te pakken en op te treden tegen al wie, racist of integrist, haat en afwijzing van de andere zaait.

De auteur waarschuwt vooral voor de integristen. Het integrisme is immers een totalitaire en omsluitende strekking, een besmeuring van het imago van de islam die gedegradeerd wordt tot een achterlijke, vrouwenhatende en obscurantistische godsdienst, een vehikel van een formidabele politiek-religieuze achteruitgang en een bestrijder van de democratie. Over het 'politiek correct denken' waarin hij een groot gevaar ziet, zegt Sifaoui: 'Men is voortdurend bezig met de vrouwen die op straat komen voor het dragen van hun hoofddoek maar men vergeet daarbij te spreken over die andere vrouwen die dagelijks vechten om hem niet te moeten dragen. De burqa is nochtans geen gewoon stuk stof maar integendeel een sterk symbool dat men zeker niet als een banaliteit mag aanzien. Wanneer men op straat een groep neonazi's met hakenkruisen tegenkomt zijn het niet die hakenkruisen op zich die verontrusten maar wel de ideologie waarvoor zij staan. Dat geldt ook voor de hoofddoek, behalve dan dat men die redenering nooit tot daar doortrekt: politici benaderen deze kwestie met schuchterheid, uit angst om voor islamofoob versleten te worden'. Welnu, het misbruik van het politiek correct denken genereert een aantal schadelijke neveneffecten zoals het openen van een vrije baan voor de integristen, wie zij ook zijn. 'Het obscurantisme weigeren te bekritiseren, ja zelfs bij naam te noemen, veroorzaakt angst, frustraties en afwijzingreacties die de weg effenen voor uiterst rechts gedachtegoed'.

Mohammed Sifaoui ziet een groot gevaar in het voortdurend gebruik van het begrip 'gematigde moslims' waarmee men onder meer in het Westen zo lukraak omspringt. Het is een begrip dat naar zijn gevoel slechts zin heeft, ‘…indien men de moslim per definitie als “extremistisch” beschouwt’ en hij besluit: 'men plakt het woord “gematigd” op mensen die het überhaupt niet zijn. Het volstaat dat een imam het terrorisme veroordeelt om er een gematigde mens van te maken.' In een interview naar aanleiding van het verschijnen van zijn boek stelt de auteur dat de redenen van het succes van het islamisme eigenlijk zeer simpel, ja zelfs simplistisch zijn maar daarom zeker niet minder onrustwekkend. Dit succes 'wordt verklaard door het feit dat het om een ideologie gaat die voor existentiële vragen een antwoord geeft op alles: leven, dood, de zin van het bestaan… en dat maakt van de islamisten geducht tegenstanders want tenslotte is iedereen op zoek naar antwoorden'.

Dat is vooral het geval in tijden zoals vandaag, tijden van voortschrijdend individualisme en het verlies van houvast. In die context is een ideologie die antwoorden aanreikt en een gevoel van verbondenheid geeft uiteraard bijzonder verlokkend, temeer daar men daaraan nog het slachtofferdiscours aan vastknoopt van: 'wij zijn de zwakken, de anderen de sterken, de westerse samenleving, het kapitalistisch systeem…'. Bij de andere factoren van succes is er natuurlijk ook de extreme eenvoud van de boodschap: 'De islamistische ideologie berust op een doorgedreven binair systeem dat uitgaat van fundamentele tegenstellingen: onderdrukte en onderdrukker, gelovige en ongelovige, paradijs en hel, goed en kwaad. Het is eenvoudig, gestructureerd intussen zeer goed gerodeerd wat, tenslotte, een vlekkeloos discours oplevert met een prima uitwerking want inspelend op eenieders kwetsbaarheid'.


Tekst van Erik Willaert

Mohammed Sifaoui, Pourquoi l'islamisme séduit-il?, Paris, Armand Colin, 2010, ISBN: 978-2-200-35477-0

Links
mailto:e.willaert@telenet.be
Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be