Zwijgen is verraad

boek vrijdag 10 februari 2006

Nahed Selim

Vrouwen aan de macht is niet alleen een liedje van Stef Bos. Het is de voorbije weken ook realiteit geworden in drie landen uit diverse continenten. In Chili werd Michelle Bachelet verkozen tot de eerste presidente van het Zuid-Amerikaanse land. Daarmee werd ze ook de eerste vrouwelijke regeringsleider van dit continent. In Liberia werd Ellen Johnson-Sirleaf de eerste presidente van haar land. Ook zij schrijft geschiedenis als de eerste vrouwelijke regeringsleider in Afrika. In Finland herkozen de burgers Tarja Halonen voor een tweede ambtstermijn als presidente. Zij haalde het met ruim verschil voor haar conservatieve mannelijke uitdager. Het toont aan dat de gelijkwaardigheid van vrouwen tegenover mannen zich wereldwijd doorzet en dat valt alleen maar toe te juichen. Maar worden vrouwen wel overal gelijkwaardig behandeld? Het antwoord is duidelijk neen. In tal van landen en culturen, vooral in de moslimwereld worden vrouwen nog steeds beschouwd als tweederangsburgers en minderwaardig aan de man. Ze hebben minder rechten, worden gediscrimineerd en leven in een feitelijke situatie van onderdrukking. Over de positie van de vrouw in de islamwereld schreef de Nederlandse schrijfster van Egyptische afkomst Nahed Selim een openhartig boek onder de provocerende titel Zwijgen is verraad.

Nahed Selim werkt al jarenlang als tolk, vooral in rechtszaken en opvanghuizen waar moslims bij betrokken zijn. Daardoor heeft ze vaak een betere kijk op allerhande mistoestanden dan bewindvoerders en vermeende specialisten. Het gaat om onmenselijke praktijken waarover de moslimwereld doorgaans zwijgt, maar die ook door autochtone Nederlanders verzwegen worden omwille van de lieve vrede. Het gaat om gevallen van gedwongen huwelijken, genitale verminkingen, huiselijk geweld en zelfs eremoorden. Volgens haar is zwijgen en opzij kijken niet langer aanvaardbaar maar een vorm van onverschilligheid. Het tolereren van aanvallen op afvallige moslimmeisjes, homo’s en lesbiennes in onze samenleving is voor haar geen vorm van tact maar een vorm van verraad. Nahed Selim wou niet langer deel uitmaken van ‘de grote zwijgende moslimmeerderheid’ maar besloot te spreken. Vandaar dit boek en haar frontale aanval op praktijken die we zelf in het Westen al lang niet meer tolereren. Denk aan de eerwraak. Het komt nog steeds voor in Arabische landen, Turkije, Azië en Oost Europa. Als reactie tegen vrouwen die hun eigen weg willen volgen en die volgens de daders – vaak vaders, ooms of broers – daardoor de eer van de familie zouden hebben geschonden. Moord dus omwille van een gekneusd eigengevoel.

De auteur weet dat eremoorden ook in onze contreien voorkomen. Vrouwen worden bedreigd en soms vermoord door hun mannen, exen en families. Volgens recente schattingen zouden in Nederland jaarlijks ten minste zeventig meisjes en vrouwen het slachtoffer zijn van dergelijke praktijken. In de jaren negentig kreeg een eremoordenaar van de rechter zelfs een lichtere straf omwille van ‘verzachtende culturele omstandigheden’. Dat maakt Nahed Selim woest omdat eremoord evengoed moord is en zelfs ‘de meest seksistische misdaad die er bestaat’. Maar zij keert zich ook tegen andere vormen van mishandeling zoals het ‘corrigerende’ slaan van vrouwen zoals imams dat prediken, wat in de praktijk vaak neerkomt op hen bont en blauw slaan. Erg is volgens haar dat zo weinig mensen in Nederland zich daartegen verzetten. Het opent de weg voor orthodoxen om hier de dienst uit te maken. Een gevaar waarvoor Ayaan Hirsi Ali al lang waarschuwt en wat veel moslims ook weten, maar die houden zich gedeisd. Nog erger vindt Selim dat Hirsi Ali omwille van haar mening moet onderduiken. Het leidt tot haar vernietigende oordeel dat ‘de Nederlandse samenleving gaat lijken op de maatschappijen die we zijn ontvlucht, omdat we er ons leven niet veilig meer waren zodra we een afwijkende mening verkondigden’.

In haar vorige boek De vrouwen van de profeet keerde Nahed Selim zich tegen de door mannen geïnterpreteerde Koranteksten. Die kritiek klinkt nu opnieuw. Zo verzet ze zich tegen de door semi-alfabetische imams verkondigde onzin in moskeeën en pleit ze ronduit voor de toelating van vrouwelijke imams – sinds september 2005 worden voor de opleiding tot ‘geestelijke verzorger’ zowel mannen als vrouwen toegelaten, maar of ze daardoor imam kunnen worden is alsnog onduidelijk. Ook binnen het gezin zijn het doorgaans vaders die toelaten dat hun zoons respectloos omgaan met hun moeders. Ze gaat ook tekeer tegen de volgens haar verkeerde interpretaties van de heilige teksten die vrouwen zouden verplichten tot het dragen van een hoofddoek. Een dergelijke verplichting staat niet in de Koran, zo zegt ze, en zelf keert de auteur zich als moslima tegen de sluier omdat het ‘een cultuur heeft gestimuleerd waarin respect voor de vrouw wordt afgemeten aan de lengte van haar rokken en de mate waarin ze zich bedekt’. En dan is er nog die maagdencultus die blijkbaar alleen geldt voor vrouwen en dient als middel om een ganse bevolkingsgroep onder een groepsterreur te houden, met extreme gevolgen zoals gedwongen huwelijken, besnijdenissen en absolute gehoorzaamheid aan de man.

Hoe komt het toch dat hiertegen zo weinig protest komt? Nochtans was het in Nederland dat mensen eind jaren zestig massaal opkwamen tegen gezag, autoriteit en voor seksuele vrijheid. Volgens Selim zijn de revolutionairen van toen de behoudsgezinde conservatieven van vandaag geworden. Daar ligt dé fundamentele reden waarom Hirsi Ali overstapte van de socialistische PVDA naar de liberale VVD. Hoe kan men aanvaarden dat de emancipatie van de vrouw alleen geldt voor westerse vrouwen? De auteur zegt dat ze een andere stijl hanteert dan de flamboyante Hirsi Ali, maar dat haar strijd voor vrouwenrechten en de individuele vrijheid van elke mens dezelfde is. Intussen blijkt uit een onderzoek van Nova dat bijna de helft van de moslims in Nederland de sharia wil invoeren. Tegelijk stemt 80 procent van hen voor de linkse PVDA en Groen Links. ‘Geen wonder dat deze politieke partijen de vrijheid van geloof, zelfs wanneer deze in strijd is met vrouwenrechten en andere grondrechten van het individu, altijd laten prevaleren’, zo schrijft Nahed Selim vlijmscherp. Waarmee ze besluit dat Ayaan de juiste strijd voert.

‘Liefde maakt blind’, zo luidt een gekend spreekwoord, maar Selim maakt duidelijk dat er bij tal van huwelijken die in Nederland worden afgesloten geen sprake is van liefde, alleen van koele berekening. Ze haalt het voorbeeld aan van een veertigjarige Irakees die een zestienjarig meisje uit Algerije trouwt omdat ze hem quasi geen bruidschat ‘kost’. Hij weigert met een Nederlandse moslima te trouwen omdat die ‘bedorven’ zouden zijn. In feite zoeken tal van moslimmannen een goedkope werkkracht, gratis seks en iemand die ze na enkele jaren kunnen dumpen voor een andere. Vaak zitten vrouwen in een uitzichtloze positie. Selim haalt het voorbeeld aan van een Marokkaanse vrouw die twee jaar lang door haar man werd opgesloten en mishandeld, naar een opvangtehuis trok, maar uiteindelijk besliste om terug te keren omdat ze nog één jaar bij die man moest blijven wonen om aanspraak te kunnen maken op een legale zelfstandige verblijfsvergunning in Nederland. Dergelijk situaties leiden tot heel wat binnenshuis geweld, grove mishandelingen en zelfs pure slavernij waarover weinig of niets naar buiten komt. ‘De daders zijn allemaal mannen’, zo schrijft de auteur, het bijproduct van een typische machocultuur waarin mannen belangrijker worden bevonden dan vrouwen.

Om de radicale islam te bestrijden pleit Selim voor een seculiere weg. Ze gelooft niet langer in een langzame aanpassing van de islam via de religie, daarvoor staat de orthodoxe strekking nu veel te sterk. De radicalisering onder moslimjongeren neemt immers razendsnel toe. De eerste tekenen daartoe waren de demonstraties van moslims tegen de verschijning van De duivelsverzen van Salman Rushdie in het Westen. Op 14 januari 1989 werd in het Britse Bradford gedemonstreerd door ongeveer duizend moslims waarbij ze het boek van Rushdie aan de schandpaal nagelden en verbrandden. Sommige Britse boekhandels namen het boek toen zelfs uit de handel. Volgens Selim was het vergelijkbaar met de praktijken van de Spaanse Inquisitie en de nazi’s. De enige oplossing is volgens haar een radicale scheiding tussen Kerk (en moskee) en staat waarbij de rol van de religie wordt teruggedrongen tot het privé-domein. ‘Het Westen bevindt zich opnieuw in een fase van godsdienstige oorlog (…) omdat een deel van de moslimburgers in het Westen hoe klein ook, de strijd met de westerse maatschappij heeft aangebonden’.

Godsdienst is niet langer het meest geschikte middel voor het bereiken van sociale cohesie in de samenleving, aldus Selim, en ze heeft gelijk. Pas als we de absolute aannames van de zogenaamde heilige teksten opzij zetten is een humane wereld mogelijk. Maar belangrijker is haar stelling ‘Zwijgen is verraad’. De uitspraak ‘Wir haben es nicht gewußt’ werd jarenlang gebruikt als een vorm verontschuldiging voor de meest erge praktijken van de nazi’s. Die vermeende onwetendheid werd gebruikt als een vorm van onschuld, maar in feite was het onverschilligheid. Die onwetendheid kunnen we thans niet langer inroepen om onverschillig te blijven. Niet alleen deze tekst, maar ook de boeken van Irshad Manji, Samira Bellil, Chahdortt Djavann, Fadela Amara, Naema Tahir, Naima El Bezaz, Ayaan Hirsi Ali en vele anderen maken duidelijk dat er iets fundamenteel fout loopt. Dat horen en zien we ook bijna dagelijks op radio en televisie. We moeten reageren, en wel dringend. En heel duidelijk maken wat de grenzen zijn waarbinnen een geloof beleefd kan worden. Die grenzen zijn de liberale grondrechten die noodzakelijk zijn voor een beschaafde samenleving: de vrijheid van meningsuiting, de gelijkwaardigheid van elke mens, de scheiding van kerk en staat en bovenal het recht op zelfbeschikking. Wie vandaag ondanks alle kennis over inbreuken op die grondrechten nog zwijgt, is niet alleen laf of onverschillig, maar is inderdaad medeplichtig aan verraad.


Recensie door Dirk Verhofstadt

Nahed Selim, Zwijgen is verraad, Van Gennep, 2005

Links
mailto:verhofstadt.dirk@pandora.be
Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be