Samen leven

boek

Bart Somers

Onze samenleving staat onder druk. Er is de vluchtelingencrisis, er zijn de Syriëstrijders en de radicalisering, er is de oorlog in Syrië, er zijn de aanslagen ver en dichtbij huis. Er heerst onzekerheid en angst. Polarisering loert om de hoek, moslims worden geviseerd, en verschillende politici gaan in opbod allerlei rare en vaak al te simplistische dingen zeggen. Dit opgehitste maatschappelijke en politieke klimaat dat deze zomer een hoogtepunt kende, heeft Bart Somers gemotiveerd om dit boek te schrijven. Gezien Somers al vaker een verademing was in het debat over samenleven, diversiteit en burgerschap, ben ik best wel tevreden dat hij een ander voor ons heeft uitgeschreven. Hij heeft vijftien jaar ervaring als burgervader van de diverse stad Mechelen. Het boek laaft zich aan die vijftien jaar besturen, sturen en bijsturen, aan vijftien jaar zoeken naar inclusie, maatschappelijk weefsel, veiligheid, gelijkheid en actief burgerschap. Daar kunnen we, over de partijgrenzen heen overigens, best wel iets van leren.

Het boek is geen partijpolitieke tekst. De term Open-VLD valt niet eens en Somers neemt ook standpunten in waarmee sommigen uit zijn partij het niet eens zullen zijn. In het boek is de auteur helemaal zichzelf. Alle thema’s worden ingeleid of gelinkt met ervaringen van Bart Somers als burgemeester of als mens, Bart Somers als student in Berlijn of als familielid van een oostfronter. Dat maakt het aangenaam om lezen. In het begin van zijn legislatuur, begin de jaren 2000, legde Somers heel veel nadruk op een kordaat veiligheidsbeleid. Het leverde hem het verwijt op “een rechtse bal” te zijn. Ondertussen weet iedereen en bewijst ook het boek nog maar eens dat rechts populistische praat niet aan hem besteed is. Mogelijk na wat oefenen, heeft hij de laatste jaren een erg gewaardeerde toon gevonden om over diversiteit en burgerschap te spreken. Hij is ervan doordrongen dat de onderwerpen die hij aansnijdt en ons tijdsgewricht in het algemeen geen lichtzinnigheid verdragen.

Zijn visie is interessant omdat hij slaat en zalft tegelijk. Somers maakt de juiste onderscheidingen maar blijft inzetten op verbinden en inclusie. Hij is kordaat, maar tegelijk weet hij de juiste nuance te vinden en kent hij de grenzen van wat democratisch mogelijk en wenselijk is. Zo zet Somers in op veiligheid en preventie zonder de grondrechten en onze vrijheid te willen opgeven. Hij zet in op inclusie en integratie, maar ook op empowerment en diversiteit. Hij pleit voor burgerschap en een apart vak burgerschapsvorming, maar hij wil dat burgerschap open, vrij en divers ingevuld zien. Hij besteedt aandacht aan het belang van identiteit, groepsidentiteit en religie, maar tegelijk blijf hij een volbloed liberaal (liberal): verleden, traditie en groepsidentiteiten mogen niet bepalend zijn voor wat mensen als individu zijn en kunnen worden. Iedereen heeft recht op een open toekomst en gelijke kansen.

Somers pleit voor een neutrale overheid, maar voegt er terecht aan toe dat die neutraliteit zich niet noodzakelijk vertaalt in een verbod op het dragen van levensbeschouwelijke symbolen voor ambtenaren. Hij pleit voor godsdienstvrijheid, maar geeft tegelijk aan dat er in de moskee nog wel wat werk is opdat de islam zich kan vernieuwen en zich compatibel kan maken met de uitgangspunten van de liberale rechtsstaat. Enzovoort. Dit alles maakt dat Bart Somers over bepaalde onderwerpen soms wat meer kan doorspreken dan anderen. Bepaalde zaken zouden uit de mond van iemand anders als te rechts overkomen, andere zaken zouden uit de mond van iemand anders als te links of te naďef multicul overkomen. Hij kan het ook opnemen voor de dialoogschool zonder als een tsjeef te worden weggezet en hij kan de idee van een moslimschool verwerpen zonder van islamofobie beschuldigd te worden.

Bart Somers toont in zijn boek en in de praktijk die hij beschrijft hoe we slim met diversiteit kunnen omgaan. Enerzijds mag diversiteit nooit in de plaats komen van grondrechten en vrijheden, en diversiteit mag de sociale cohesie niet onmogelijk maken. Anderzijds: mensen in hun diversiteit erkennen biedt ook een enorme mogelijkheid om mensen bij de samenleving te betrekken zodat ze zich optimaal met deze samenleving gaan identificeren. Erkenning van verschil kan mensen het gevoel geven dat ze volwaardig meetellen en op voet van gelijkheid mogen participeren. Dat is de reden waarom het aanbieden van vegetarische en halalmaaltijden in jeugdbewegingen een zinvolle piste is. Dat is ook de reden waarom de islamitische begraafplaats in Mechelen geen uiting is van Houellebecqiaanse onderwerping (soumission), maar een veruitwendiging van inclusief en doordacht democratische denken en handelen.

De terreur en de Syriëstrijders hebben ons als samenleving wakker geschud uit een slaapwandelmodus. Ze hebben ons doen nadenken over een aantal thema’s die al langer aandacht verdienden, maar nu eindelijk toch ietwat hoger op de agenda komen te staan. Eén daarvan is het samenleven zelf – niet toevallig de titel van Bart Somers zijn boek. Ons samenlevingsmodel is gebaseerd op vrijheid en gelijkheid, diversiteit en solidariteit, maar we beseffen duidelijker dat ooit dat dat geen evidentie is. We moeten er daarom omzichtig en tegelijk vastbesloten mee omgaan. Onze democratische uitgangspunten zijn geen evidenties waar mensen mee geboren worden, ze moeten uitgelegd worden, voorgeleefd en concreet gemaakt worden, en vooral ook weerbaar verdedigd worden. Niet laks, niet bevoogdend paternalistisch, niet met overdreven spierbalgerol, maar zorgvuldig, duidelijk, doortastend en consequent. Dit boek van Bart Somers, zijn ervaring en zijn discours helpen alvast om in dat verband verder naar de juiste weg te zoeken.


Voorstelling door Patrick Loobuyck

Deze tekst werd door professor Patrick Loobuyck uitgesproken bij de voorstelling van het boek van Bart Somers op vrijdag 14 oktober 2016.

Bart Somers, Samen leven. Een hoopvolle strategie tegen IS, Houtekiet, Antwerpen/Utrecht, 2016.

Links
mailto:patrick.loobuyck@uantwerpen.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be