Exceptional People

boek vrijdag 30 maart 2012

Ian Goldin, Geoffrey Cameron en Meera Balarajan

De wereld houdt niet van migranten, zo blijkt uit een recente peiling, en nergens is die weerstand groter dan in België. Onterecht, onverstandig zelfs, schrijven drie wetenschappers in een spraakmakend boek. Want niet alleen zullen ze blijven komen, de migranten, het zijn ‘buitengewone mensen die de motor van de menselijke vooruitgang waren en nog zijn’.

Ze zullen het niet graag horen, de Wildersen en De Winters van deze wereld, maar ieder van ons heeft migrantenbloed in de aderen. Afrikaans bloed dan nog wel, zoals Ian Goldin, professor aan de universiteit van Oxford en ex-ondervoorzitter van de Wereldbank, op grond van zijn eigen genoom heeft laten natrekken. Met de kaart die dat aantoont, begint Exceptional People, het boek dat Goldin samen met collega’s Geoffrey Cameron en Meera Balarajan schreef en waarvan het eerste deel de rol beschrijft die migratie sinds het ontstaan van de mensheid heeft gespeeld. Een verhaal dat zo’n 50.000 jaar geleden begon toen kleine groepjes ‘de belangrijkste migratie van de mensheid’ inzetten en zich, vanuit die Afrikaanse wieg, vestigden op alle continenten.

Tijdens het tweede millennium werd dat proces versneld. Dankzij zeevaarders en technologische doorbraken verlieten steeds meer mensen huis en haard - meestal op zoek naar een beter leven, dus naar streken met een groeiende economie, maar soms op de loop voor oorlog of vervolging of gedwongen, als slaven. Die volksverhuizingen bereikten een nieuwe piek in de negentiende eeuw, met de massale uittocht van verpauperde Europeanen en vervolgde Joden naar de Nieuwe Wereld. Moeilijk was dat niet, want hoe onwaarschijnlijk dat nu ook klinkt, dat was het tijdperk van de vrije migratie waarin op een internationale migratieconferentie in 1889 zelfs werd gesteld dat ‘het recht van elk mens om te komen en gaan waar hij wil een fundamenteel recht is’.

Maar die mentaliteit hield niet lang stand. De opkomst van de natiestaat zorgde ervoor dat die massale migratie in de twintigste eeuw, en vooral na de Eerste Wereldoorlog, plaats maakte voor ‘verschansing achter zelfopgetrokken muren’. Waarbinnen dan mensen zouden leven met een gemeenschappelijke en homogene afstamming en identiteit, zo luidde de theorie. De nasleep van de Tweede Wereldoorlog, met zo’n 30 miljoen ontheemden, vluchtelingen en krijgsgevangenen, zorgde nog wel voor “een van de grootste demografische wervelwinden uit de geschiedenis”, maar uitgangspunt bleef toch dat de overheid, door middel van paspoorten en grenscontroles de komst van immigranten moest kunnen beheersen. Met als maatstaf de eigen economische toestand, wat er tijdens de naoorlogse groei voor zorgde dat ‘gastarbeiders’ meer dan welkom waren - al was hun neiging om te blijven niet voorzien. De (eenmalige) inwijking van miljoenen mensen uit overzeese gebieden was dan weer een morele plicht.

Verspreiding van ideeën

Als ‘wapen’ tegen de komst van migranten is die ‘managed migration’ hoe dan ook mislukt, want ondanks alle maatregelen en controles, zwerven er momenteel zo’n 200 miljoen mensen rond, op zoek naar een beter of veiliger leven. Economische of politieke migranten, om en bij de 43,7 miljoen beschermde vluchtelingen (die trouwens voor 80 procent worden opgevangen in ontwikkelingslanden en niet in het rijke Westen), asielzoekers, mensen met of zonder papieren, ze vormen nu tezamen zo’n 3 procent van de wereldbevolking. En zoals de auteurs ten overvloede vaststellen: niets wijst erop dat die trend zal afnemen. Integendeel. Want “de krachten die in het verleden de migratie hebben aangedreven, blijven intensifiëren”, aangedreven door globalisering en betere communicatie én door de inkomenskloof tussen rijke en arme landen, die 250 jaar geleden 5:1 bedroeg en intussen is uitgegroeid tot 400:1.

In die terugblik op ‘hoe migratie onze wereld vormgaf’ tijdens de voorbije tienduizenden jaren maken de auteurs duidelijk dat de uitzonderlijke mensen die elders hun geluk gingen zoeken hebben ‘gezorgd voor innovaties, voor de verspreiding van ideeën, voor verlichting van armoede’ en ‘de basis legden voor een globale economie’. Niet dat de schaduwkanten zoals gedwongen migratie of mensenhandel worden verdoezeld, maar de impact blijft aantoonbaar positief. Voor de landen van herkomst, waar verwanten van uitgeweken migranten vorig jaar zo’n 325 miljard aan transfers kregen opgestuurd (meer dan uit directe investeringen en tweemaal de ontwikkelingshulp voor die landen). Voor de migranten zelf, die meer onderwijs- en ontplooiingsmogelijkheden krijgen. En, jazeker, ook voor de landen waar ze zich vestigen.

Landen waar het stagnerende geboortecijfer en de vergrijzing de komende decennia trouwens voor lacunes op de arbeidsmarkt zullen zorgen en het is, zoals de Europese Commissie het onlangs stelde, immigratie die ‘op de korte en middellange termijn positief kan bijdragen tot het aanpakken van de gevolgen van die demografische evolutie en cruciaal is om de huidige en toekomstige arbeidsmarktbehoeften te vervullen en zo te zorgen voor groei”.

Om uit te leggen ‘hoe migratie onze toekomst vorm zal geven’, voeren Goldin en zijn collega’s trouwens een lange reeks nuchtere economische argumenten aan. Zo is berekend dat als migranten het potentieel op de arbeidsmarkt in rijke landen met 3 procent zouden aanvullen, dit de wereldeconomie jaarlijks 356 miljard dollar zou opleveren. En de Deense klimaatscepticus Björn Lomborg, geen geitenwollensokkenjongen dus, becijferde dat een terugkeer naar de 19de-eeuwse open grenzen, waar ook Goldin voor pleit de wereld in 25 jaar met 39 biljoen dollar rijker zou maken.

Indrukwekkende cijfers, maar de auteurs beseffen heel goed dat ‘het huidige beeld van migratie wordt bepaald door de imperatieven van globalisering, het onveiligheidsgevoel na 9/11 en culturele verschillen die de nationale identiteit op de proef stellen’ - ook al heeft de genetica de oude argumenten over etnische zuiverheid intussen verwezen naar de vuilnisbak van de geschiedenis. Conclusie: ‘Hoewel vrije migratie de wereldeconomie grote voordelen zou opleveren, vormen bezorgdheid over nationale of lokale economische achteruitgang en over de sociale impact van migratie daarvoor obstakels.’

Dat die hinderpalen vooral voortvloeien uit een buikgevoel, uit een angst voor het/de onbekende, waar de auteurs wel enig begrip voor opbrengen, maakt hun kracht er bepaald niet kleiner op - getuige de haatmails, de steeds grovere discussies en natuurlijk Utoya. Juist daarom zou Exceptional People ook voor onze politici verplichte lectuur moeten zijn. Maar te vrezen valt dat zij het overtuigende cijfermateriaal waarmee de auteurs hun stelling onderbouwen minder lang zullen onthouden dan het getal 72. Want dat is volgens de internationale peiling het percentage Belgen (lees: kiezers) dat migratie een slechte zaak vindt.


Recensie door Hans Muys

Deze recensie verscheen eerst in ‘Uitgelezen’, de boekenbijlage bij ‘De Morgen’ van 31 augustus 2011

Ian Goldin, Geoffrey Cameron & Meera Balarajan, Exceptional People. How Migration Shaped Our World And Will Define Our Future, Princeton University Press, 2011, 371 p., 35 dollar.

Links
mailto:hansmuys0@gmail.com
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be