Toen ik in een broodjeszaak aan het Gentse Rabot mijn broodje smos wou afrekenen, schrok ik mij een bult. ‘Dat is dan 30 Torekes, mijnheer.' ‘Euh, 30 wat?' stamelde ik. Gegniffel bij de mensen achter mij in de rij. Ik was duidelijk een vreemde eend in de bijt. Gelukkig kon ik ook in euro's betalen. Drie euro om precies te zijn. Het Toreke blijkt een zogenoemde parallelle of complementaire munt te zijn die je enkel in de Gentse wijk Rabot-Blaisantvest als betaalmiddel kan gebruiken voor basisproducten met het oog op gezondheid en duurzaamheid, en voor stedelijke diensten die met ongebruikte capaciteit kampen zoals sportcentra. Tien Torekes zijn 1 euro waard. Je kunt ze verdienen door bijvoorbeeld een lokaal speelplein te onderhouden, straten proper te maken, een buurtbarbecue te beheren, een gevel te schilderen, sportlessen te geven of boodschappen te doen voor buurtbewoners.

De belangrijkste toegevoegde waarde van Torekes is maatschappelijk en bevindt zich in de sociale sfeer. Het systeem moedigt vrijwilligerswerk aan door het mogelijk te maken om er een vergoeding voor te geven. Het economische nut zit hem vooral in de impliciete ontwijking van belastingen bij het gros van de transacties, en dit met stilzwijgende toestemming van de overheid. Zo niet zou men evengoed euro's kunnen gebruiken. Anderzijds ondersteunt het Toreke de consumptie in buurtwinkels, wat weer gunstig is voor de lokale economie.

Parallelle munten worden in Europa steeds populairder sinds de eurocrisis uitbrak. De Franse stad Nantes maakt er bijvoorbeeld gebruik van, en ondertussen ook heel wat Spaanse regio's. Terwijl het Gentse Toreke zich voornamelijk toespitst op vrijwilligerswerk, worden ze echter steeds meer gebruikt als alternatief voor de euro, tot de uitbetaling van lonen toe. Zo stelt Roberto Maroni, partijleider van het Italiaanse Lega Nord en kandidaat-president van de regio Lombardije, in de verkiezingsdebatten voor om naast de euro een parallelle munt in te voeren die kan worden gebruikt als betaalmiddel in het noorden van Italië. De politieke bondgenoot van Silvio Berlusconi wil op die manier een alternatieve geldstroom op gang brengen om de lokale economie op te krikken. Het grote voordeel is immers dat het dan ook mogelijk wordt om de lokale munt te devalueren ten opzichte van de euro, waardoor competitiviteit op slag hersteld wordt.

De tendens van het gebruik van parallelle munten als volwaardig betaalmiddel op zo'n grote schaal is economisch niet gezond. Het is ten eerste een vorm van protectionisme. Aangezien de munt alleen maar lokaal kan worden gebruikt, vormt ze een handelsbarrière voor import uit andere regio's. Lokale producenten worden dus serieus bevoordeeld. Intussen weten we dat protectionisme tot inefficiënties leidt en ongunstig is voor de economische groei op lange termijn. Daarnaast zijn ook alle nadelen van een exit uit de euro van toepassing op de parallelle munten. Als de lokale munt devalueert ten opzichte van de euro, zullen heel wat banken bijvoorbeeld in de problemen komen. De bestaande schulden van de inwoners en hun overheid zijn immers in euro's, terwijl hun loon en belastinginkomsten uitbetaald worden in de gedevalueerde munt. Ze zullen bijgevolg niet meer in staat zijn om hun schulden volledig terug te betalen, waardoor het onvermijdelijk gepaard gaat met schuldherschikkingen en reddingen van banken.

Dat risico geldt ook voor alle toekomstige leningen van lokale gezinnen, bedrijven en overheid. De kans is immers groot dat de parallelle munt in de toekomst nog eens zal devalueren, net zoals de voormalige zuiderse munten in het verleden ook vaak deden. Om zich in te dekken tegen dat risico, zullen beleggers en banken op die leningen een risicopremie vragen in de vorm van een veel hogere rente. Het is dus op lange termijn ongunstig voor investeringen. Uit onderzoek blijkt bovendien dat onzekerheid over de toekomstige waardeverhouding van een munt tot een substantieel lagere export leidt. Kortom, een parallelle munt is aangewezen als ze zich beperkt tot sociale interactie en vrijwilligerswerk bevorderen, zoals het Gentse Toreke, maar in geen geval als volwaardig betaalmiddel naast de euro.


De auteur is hoogleraar economie, verbonden aan de UGent. Zijn column verschijnt tweewekelijks op dinsdag.

Gert Peersman

Links
mailto:gert.peersman@ugent.be
Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be