No Ego

boek

Rob Adams

We kennen allemaal Socrates, Aristoteles, Epicurus, Galileo Galilei, Immanuel Kant, John Stuart Mill, Charles Darwin, Marie Curie, Albert Einstein, Mahatma Ghandi, Martin Luther King en Nelson Mandela. Stuk voor stuk mensen die op een of ander gebied invloedrijk waren en op die manier hebben bijgedragen tot een meer begrijpbare en leefbare samenleving. Er zijn er natuurlijk nog veel meer, de opsomming ervan zou veel te lang worden, maar naast deze bekende personen waren en zijn er talloze mensen die grootse zaken hebben gepresteerd maar vandaag zo goed als onbekend zijn en blijven. Mensen die droomden van een betere wereld en hun idealen in de praktijk brachten, maar daarvoor weinig of geen erkenning kregen. Mensen die vaak hun ego opzij schoven om de medemens te dienen en de wereld te verbeteren. Over een aantal onder hen schreef de Nederlandse innovator Rob Adams een klein, maar interessant boekje onder de titel No Ego. Hoe ongekroonde helden de wereld veranderden en wat wij van hen kunnen leren.

Iedereen kent allicht Rosa Parks, de zwarte vrouw die op 1 december 1955 in een bus in het Amerikaanse Montgomery weigerde haar plaats af te staan aan een blanke passagier, terwijl ze daar nochtans wettelijk toe verplicht was. Ze bleef zitten, de politie werd erbij gehaald en Parks vloog in de cel. Ze vormde het symbool van het latente racisme en de discriminatie tegenover zwarten, en lag mee aan de basis van de strijd voor gelijke burgerrechten in de VS, een strijd die later door Martin Luther King en zijn medestanders met succes gestreden werd. Parks was de eerste vrouw die de eer kreeg om opgebaard te worden in het Capitool. En toch was ze niet de eerste. Adams beschrijft hoe de vijftienjarige Claudette Colvin negen maanden voordien hetzelfde had gedaan. Ook zij werd gearresteerd en in de cel gegooid. Ze had echter gevochten met de politie en men beweert dat ze zwanger was, waardoor ze minder geschikt was om als rolmodel te spelen voor de strijd tegen de segregatie.

‘Elke vernieuwing start met een beweging en elke beweging start met een droom,’ aldus Adams. Tegelijk roept elke vernieuwing weerstand op van het establishment die vasthoudt aan het status-quo, of beter gezegd, aan haar machtspositie. Desondanks was vooruitgang maar mogelijk door dromers die hun idealen nastreefden en anderen konden overtuigen om mee te protesteren, desnoods op gevaar voor het eigen leven. Dat geldt ook voor de andere aspecten van het leven. Neem Robert Goddard die al in 1914 patenten aanvroeg voor raketten om de maan te bereiken. De media beschouwden hem als een ridicule dromer. Maar Goddard zette door en in 1926 lanceerde hij zijn eerste raket tot een hoogte van 12,5 meter. Tien jaar later bereikte hij al 2.750 meter. En vanaf 1941 begint de Amerikaanse overheid zich te interesseren in ruimtevaart. Quasi niemand kent hem nog. Wel Armstrong, de eerste man op de maan, en tal van andere astronauten, maar niet de man bij wie het allemaal begon.

En zo passeren in No Ego tal van weinig tot niet bekende personen die hun ego opzij schoven en zaken realiseerden die achteraf belangrijk waren voor de menselijke ontwikkeling. Minder overtuigend, is de manier waarop Adams probeert aan te tonen dat veel uitvindingen gebeurd zijn terwijl mensen dromend sliepen. Zo zou Elias Howe het probleem van de naaimachine, namelijk de stiksteek die zorgt voor een verbinding, hebben gedroomd en de volgende ochtend op papier hebben gezet. By the way, ook Howe verdween in de nevelen van de geschiedenis, en iedereen denkt dat Isaac Singer de uitvinder was van de naaimachine. Het doet de auteur echter wel besluiten dat ‘dromen een bron zijn voor het oplossen van bestaande problemen en het verkrijgen van baanbrekende inzichten.’ Vooral mensen met ‘lucide dromen’ zouden in staat zijn om datgene wat ze gedroomd hebben ook werkelijk vast te houden. Nogal kort door de bocht voegt Adams daar in één klap hallucinerende middelen bij, waarbij hij verwijst naar het fenomeen Steve Jobs die blijkbaar niet vies was van LSD.

Adams neigt hier wat naar new age-ideeën en esoterie, maar heeft het verder alleen nog over ‘dromen’ in de betekenis van het nastreven van idealen. Zo wordt het boekje opnieuw echt interessant met figuren als Annie Kopchovsky (beter bekend als Annie Londonderry) die ondanks haar man en drie kinderen er toch in slaagde haar droom te verwezenlijken: de wereld rondfietsen. Daarvoor had ze vijftien maanden tijd nodig en werd ze bekend als een vrouw die de vrijheid bereikte. Nu is ze nog een voetnoot in de geschiedenis, aldus Adams. Hij wijst er ook op dat dromers op zich niet zoveel kunnen doen, ze hebben anderen nodig die hen volgen en die dromen waarmaken. Hij verhaalt over de Duitse luitenant Kurt Zehmisch die op zijn eentje verantwoordelijk zou zijn geweest voor het beruchte staakt het vuren tijdens kerstdag 1914, door als eerste uit de loopgraven te kruipen en anderen daartoe aan te zetten. Dat klopt niet helemaal. Dergelijke taferelen deden zich voor over afstanden van tientallen en honderden kilometers. Zehmisch was één van die dromers, maar niet de eerste of enige.

Mooi is ook het verhaal van Hypatia van Alexandrië die vaak beschouwd wordt als de eerste vrouwelijke filosofe en wiskundige. Ook dat is wat overtrokken – er zullen er wel andere geweest zijn – maar het klopt dat ze bijzonder moedig was en zich niet liet intimideren door de christelijke mannen die dit afkeurden. Stel u voor: een vrouw die denkt! Uiteindelijk wordt ze door de plaatselijke bisschop Cyrillus beschuldigd van heidens gedrag en op een gruwelijke manier vermoord door christenen. Een andere bijzondere vrouw was Harriet Tubman, die droomde van een wereld zonder slavernij en de daad bij het woord voegde. Ze was zelf een slavin maar kon ontsnappen naar Canada. Alhoewel er een prijs op haar hoofd stond, hielp ze bijna 100 slaven te ontsnappen. Haar ideaal werd nagevolgd door anderen zodat tussen 1852 en 1863 zo’n 70.000 slaven bevrijd werden.

Wie spreekt over het Poolse Soldarnosc denkt onmiddellijk aan Lech Walesa, de leider van de vakbonden in Gdansk en later president. Maar ook hier was een moedige vrouw de eigenlijke oorzaak van de omwenteling. Anna Walentynowicz stond al in 1978 op de barricades tegen het communistische regime. Toen ze werd ontslagen legden de arbeiders het werk neer en daaruit ontsproot de vakbond Solidariteit. In 1981 werd ze opgesloten voor twee jaar. Intussen had Walesa de leiding genomen en verdween Anna naar de achtergrond. Volgens Adams was Walesa niet zo’n bevlogen man. Hij eiste veel, maar kreeg weinig gedaan van het regime. Toch slaagde hij erin populair te worden en zelfs de Nobelprijs voor de Vrede te winnen. Anna zat toen nog in de cel, en had geen aandacht meer voor haar.

Tenslotte staat Adams stil bij de Anonymous-beweging. Een collectief van hackers en internetactivisten zonder echte leiders. Ook zij hebben een droom. Ze klagen de almacht en de corruptie van de overheid en grote bedrijven aan, en komen op voor de rechten van het individu. Adams is optimistisch over deze wereldwijde beweging die men nauwelijks kan controleren, laat staan stoppen. No Ego is een interessant boek dat inspireert en hoop geeft.


Recensie door Dirk Verhofstadt

Rob Adams, No Ego, Levboeken, 2014

Links
mailto:verhofstadt.dirk@telenet.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be