Moeders van de Stilte

boek

Birsen Taspinar

Vandaag vullen de straten voor het justitiepaleis zich opnieuw. Ditmaal naar aanleiding van de rechterlijke uitspraak in de zaak tegen Alexandre V.E., de ondertussen 30-jarige man, die op 7 april 2012 MIVB-controleur Iliaz Tahiraj doodsloeg. Voor deze misdaad krijgt de dader 40 maanden gevangenisstraf met uitstel en wordt veroordeeld tot een schadevergoeding van 100 000 euro. De familie van het slachtoffer is zwaar geschokt en ook bij de vakbonden die de familie steunde, klinkt onbegrip.

Toen ik het nieuws hoorde, kon ik enkel een wrange grimas tevoorschijn toveren, dat is dus de prijs van een mensenleven. Ik was op een manier gerustgesteld dat er toch al een boete werd gevorderd. Ik dacht terug aan het verhaal van Pelin. Een Turkse vrouw die enkele jaren geleden haar man en twee zoontjes verloor in een brand. Die werd aangestoken door een gedrogeerde jongeman die toevallig, op die noodlottige, winderige dag een sigaret aanstak en het brandende stukje papier bij het karton smeet dat klaarstond om opgehaald te worden. Pelin ontsnapte met haar dochtertje ternauwernood aan een alles verwoestende vlammenzee, maar haar man en zoontjes kwamen om. De dader kreeg geen gevangenisstraf en geen boete. Hij had een moeilijke jeugd gehad en goed meegewerkt tijdens het onderzoek. Ook in het geval van Iliaz pleit het goede gedrag van de dader en het feit dat hij zich onmiddellijk heeft aangemeld toen de man overleed, in het voordeel van de dader.

Als je werkelijk wil weten wat zich in de hoofden van de familieleden afspeelt, neem je best Moeders van de Stilte eens ter hand. Psychologe en systeemtherapeute Birsen Taspinar, beschrijft het verhaal van drie vrouwen die na een ingrijpende gebeurtenis en veel omzwervingen bij haar terecht komen. Ze beschrijft hoe het aspect migratie in de psychotherapie een belangrijk element vormt in het psychische herstelproces van vele van haar cliënten en toont dit aan de hand van de levensverhalen van drie vrouwen. Het boek zet heel wat denkbeelden over migranten, vrouwen en integratie danig op zijn kop. Het toont ons vooral heel pijnlijk dat het leed van een mens in kern en beleving, beangstigend universeel zijn.

Eén kilo appels is het pijnlijke voorbeeld dat in de zaak van Pelin maar ook in die van Iliaz, de ontoereikendheid van ons justitieel apparaat toont. Wanneer Pelin een nieuwsuitzending bekijkt, hoort ze dat een vrouw die één kilo appels stal 5 maanden cel kreeg, de moordenaar van Pelins man en kinderen kreeg er drie (voorhechtenis). Het leven van mijn man en kinderen is minder waard dan een zak appels, concludeerde Pelin. Daar startte haar zoektocht naar rechtvaardigheid, haar gevecht tegen vooroordelen over verdriet en hoe verdriet moet zijn maar ook tegen een veroordeling die voor geen meter tegemoet komt, aan het oeverloze leed dat in dergelijke gevallen wordt veroorzaakt. Het slachtoffer is dood en dit blijkt voor de rechtspraak tegenwoordig een geldig argument om het enkel nog over de dader te hebben. Die dader krijgt allerhande verzachtende omstandigheden zoals goed meewerken tijdens het onderzoek, je aangeven, een moeilijke jeugd, een drugverslaving.

De zoektocht van Pelin is geen zoektocht naar wraak maar naar rechtvaardigheid. Haar pleidooi is niet om de dader uit zijn context te rukken maar wel een pleidooi om die context niet als excuus of zelfs rechtvaardiging voor de misdaad te gebruiken. Zo moet ook de verontwaardiging die zich van de familie van Iliaz meester maakt, begrepen worden. Uiteraard is er leed voor de dader maar dat is ook het geval voor de nabestaanden. Straffeloosheid straft de nabestaanden twee keer. Zij hebben recht op recht, een rechtvaardig oordeel. Een misdaad die niet bestraft wordt, een dader die door advocaten wordt neergezet als slachtoffer, een dader die geen straf krijgt of één die niet in verhouding staat tot de gepleegde daad, is haast onverdraaglijk.

“Is het leven van mijn man en kinderen dan niets waard?” Stelt Pelin zich de vraag. Is het legitiem per ongeluk te moorden, als je net een joint hebt gerookt? Is het legitiem om iemand op zijn gezicht te slaan, als je je nadien komt aangeven? En als het niet legitiem is, moet het dan met de mantel der rechterlijke liefde worden toegedekt? Zoals gebeurde bij dat dodelijke verkeersongeval waar een jonge fietser het leven liet en de rechter doodleuk tegen de beklaagde zei dat hij dat nooit meer mocht doen? Pelin zet zich ondertussen in voor mensen in eenzelfde situatie, op zoek naar recht in de rechtspraak. Immers zo stelt ze in één van haar boeiende en door de auteur poëtisch neergeschreven gedachtestromen: “te zwaar straffen is even schadelijk als niet straffen”. De slinger is in deze doorgeslagen in de verkeerde richting. Want hoewel ze zich regelmatig de vraag stelt of ze als immigrant minder recht heeft op recht, is onze rechtspraak in vele gevallen onrechtvaardig ongeacht de afkomst.

Dat de wetgeving niet altijd de zwakkere beschermt komt ook in de andere verhalen in het boek aan bod. Wat met migratiehuwelijken die de ondergeschiktheid van de overgekomen partner zo versterken, zodat dramatische wantoestanden ontstaan. Waar partners die al eens alles hebben moeten achterlaten ook hier geen aanspraak kunnen maken op enige rechten, van zodra hun partner hen in de steek laat. Het relaas dat Elif aan de auteur toevertrouwde is daar een mooi voorbeeld van. Het meest confronterende is echter het gegeven dat je in haar biografie een sterke, zelfbewuste, onafhankelijke vrouw erkent, trots op haar werk, trots op haar zelf betaalde flatje, trots op haar efficiëntie en gemak waarmee ze zich in de gigantische metropool Istanbul staande houdt.

Een echte geëmancipeerde zakenvrouw die doelbewust de verschillende huwelijksaanzoeken afwijst en beslist zelf een partner te zoeken en te kiezen. Haar schoonfamilie moet niet van haar weten en maakt haar leven tot een hel wanneer ze hier arriveert, uiteindelijk verliest ze alles en moet helemaal opnieuw beginnen. Ze doet dit ook met hulp van vrienden en een netwerk dat ze hier ondanks de moeilijke omstandigheden uitbouwt. Ze is actief in een vrouwenrechtenorganisatie en doet daar uitstekend werk. Je krijgt als lezer dan ook een serieuze klap in je gezicht, wanneer ze zich afvraagt of het misschien aan haar hoofddoek ligt dat ze door haar schoonfamilie in het keurslijf van de onderdanige vrouw wordt gedrukt.

Door het hanteren van de innerlijke dialoog dwingt de auteur van dit werk je, je in te leven in de gedachten en visies van iemand anders. Iemand waar je je erg goed in kan terugvinden, maar waarvan je plots beseft dat als je haar zou zien, zou tegenkomen, eerst zou ontmoet hebben vooraleer je in haar hoofd zat, nooit meer zou van kunnen zien dat het inderdaad een persoon is waar je je erg goed in kan terugvinden. Haar hoofddoek en mijn visie daarop zou dit onmogelijk maken omdat ik nu eenmaal een mens ben die bepaalde inhouden koppel en bepaalde inhouden uitsluit, wanneer ik aan een vrouw met hoofddoek denk. Hoewel ik mij absoluut niet kan vinden in het concept hoofddoek, ben ik geschrokken over de implicaties die dit meebrengt. Geschrokken omdat ik een mens in omgekeerde richting weinig krediet geef.

Misschien zijn niet enkel anonieme sollicitaties de enige manier om onbevooroordeeld te selecteren maar is ook mensen werkelijk ontmoeten, enkel mogelijk op deze manier; via een anonieme gedachtestroom, een biografische beschrijving van het leven zonder foto, enkel pure gedachten en visies. Kortom wat Birsen Taspinar met dit werk neerzet, is op alle mogelijke manieren een confrontatie, niet noodzakelijk met het onrecht dat wij dagelijks zien en horen, niet met hoe we de dag doorbrengen en proberen samenleven in een “multiculturele” samenleving, ziek of gezond, maar een confrontatie met eigen vooroordelen, de onkunde om te ontsnappen aan je eigen mening, je eigen visie en overtuigingen. Gelukkig biedt het boek ook een oplossing, op het niveau van de “stream of consciousness” van de ander.


Recensie van Sara De Mulder

Birsen Taspinar, Moeders van de Stilte, De Bezige Bij Antwerpen, 2013

Links
mailto:Sara.DeMulder@UGent.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be