De onderwerping van de vrouw

boek vrijdag 03 oktober 2003

John Stuart Mill

De onderwerping van de vrouw van John Stuart Mill verscheen in 1869, meer dan 130 jaar geleden en beschrijft de visie van deze liberale denker over de gelijkheid tussen man en vrouw. Het doel van dit werk, is volgens Mill zo helder mogelijk uitéénzetten waarom hij van oordeel is dat “het regelend principe van de bestaande maatschappelijke relaties tussen beide seksen - de wettelijke ondergeschiktheid van de ene sekse op de andere - verkeerd is en tegenwoordig één van de voornaamste belemmeringen voor menselijke vooruitgang” en “het zou door een principe van volstrekte gelijkheid vervangen moeten worden, zonder macht en privileges voor de ene partij en onmondigheid voor de andere”. Daarmee is de toon voor dit werk gezet. Het is op zijn minst opmerkelijk dat een man, anno 1869 een dergelijke lans voor vrouwenemancipatie breekt. En dit niet op een afstandelijke manier, vanuit een theoretisch oogpunt, maar in een verfrissend werk, waaruit blijkt dat Mill niet alleen de pijnpunten van de zaak bijzonder goed begrepen heeft maar zijn tijd ver vooruit was. Ook vandaag blijft De onderwerping van de vrouw actueel en zijn pleidooi even krachtig.

Mill pleit voor een doorbreken van het bestaande systeem in het Engeland van zijn tijd. Het systeem is, aldus Mill, immers gewoon een consolidatie van het bestaande, zijnde het heersen van het recht van de sterkste. In die zin noemt Mill zijn maatschappij er één die gebaseerd is op slavernij met één verschil: door het feit dat de overheersing van de man over de vrouw minder wreed was (dan die van bijvoorbeeld de meester over zijn slaaf of de tiran ten opzichte van zijn onderdanen) kon ze ook langer sluimerend blijven bestaan. Deze vorm van slavernij (de wettelijke ondergeschiktheid van de vrouwen ten aanzien van mannen) is echter ook algemener. De macht de meerdere te zijn over vrouwen komt immers alle mannen toe. Bovendien is de controle van de man over de vrouw directer, de afhankelijkheid van de vrouw ten aanzien van de man is groter.

De auteur ziet de zaken echter niet zwart-wit. Niettegenstaande de discriminatoire wijze waarop het huwelijksrecht in die tijd is opgevat, heeft de vrouw wel invloed of heeft ze een beschermende factor in de vorm van de liefde die haar man voor haar voelt. Maar Mill nuanceert onmiddellijk: macht en tegenmacht vormen géén compensatie voor een gebrek aan vrijheid.

John Stuart Mill leefde volgens zijn eigen regels. Zijn huwelijk met Harriet Taylor was er één dat op gelijkheid gebaseerd was. Meer nog, zijn echtgenote was het levende bewijs dat vrouwen wel tot grootse prestaties in staat waren en dat ze zelfs hun mannen tot op een hoger niveau konden tillen. Daarin lag voor Mill dan ook het maatschappelijke voordeel van een niet discriminerende samenleving. Ook het voordeel dat het meest universele en diepgaande van alle menselijke relaties niet op onrecht maar op recht is gebaseerd, was voor Mill evident. Het allerbelangrijkste voordeel van een dergelijke maatschappij is echter de individuele vrijheid van elke vrouw. Of hoe een maatschappij zichzelf pas echt beschaafd kan noemen als ze niet de helft van haar bevolking in onvrijheid houdt.


Recensie door Sofie Bracke


John Stuart Mill, De onderwerping van de Vrouw, vertaald door Eva Wolff, inleiding door Maaike Meiijer, Boom, Meppel en Amsterdam, 1981.

Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be