De Gulden Middenweg

boek

Annabel Lyon

De heerlijke winterse weekends vullen zich met snotneuzen, koorts en thee zetten. Met een doodzieke uk op de buik (in een wanhopige poging hem te laten slapen), ging het wetenschappelijke werk even aan de kant, om plaatst te maken voor een historische roman. Annabel Lyon neemt haar lezers mee doorheen de gedachtewereld van Aristoteles, koning Philipus en Alexander de - toen nog niet zo - Grote. Dat ik het 318 pagina’s tellende boek op één zondag uitlas, pleit niet enkel in het voordeel van mijn teerbeminde levensgezel, die alle andere huishoudelijke taken spontaan op zich nam, maar ook voor de auteur zelf.

Het verhaal begint wanneer Aristoteles met zijn vrouw Pythia aankomt in Pellas, hoofdstad van Macedonië. Ze zijn op weg naar de toenmalige koning van het Macedonische rijk; Philipus. Met behulp van sprongen in de tijd, bouwt de schrijfster een verhaallijn op die de diepgang van hun relatie op kleurige wijze vorm geeft. Hij krijgt de zorg voor de jonge Alexander toegewezen. Daar begint een relaas van intrigerende gesprekken tussen de verschillende personages, afgewisseld met gedachtespinsels. Er zijn prominente rollen weggelegd voor Alexander’s moeder Olympias, Aristoteles vrouw Pythia en zijn diensters. De filosoof, prominent oud-leerling van Plato, wordt neergezet als een getormenteerd figuur, geslingerd tussen de ambitieuze taak een koning op te leiden en zo mogelijk de geschiedenis in grote mate te vormen en aan de andere kant zijn liefde voor kennis. De niet aflatende zoektocht naar nieuwe wetenschappelijke inzichten, zijn verbazing over verschillende fenomenen, de manier waarop hij geconfronteerd wordt met eigen vooroordelen, de soms primitieve gedachtegangen van iemand die in zijn tijd, in zijn context, onmogelijk beter had kunnen weten, houden ons een spiegel voor van onze eigen kleinheid.

Alexander is zowel een geschenk als een vloek voor de man. Er wordt een genuanceerder beeld geschetst van één van de grootste veroveraars maar ook grootste massamoordenaars uit onze geschiedenis. Verheerlijkt in de Westerse wereld, vergruisd in het Oosten. Aangezien het verhaal zich grotendeels afspeelt voor de dood van Philipus en dus voor Alexanders veroveringstochten, worden er niet veel veldslagen gevochten. Beschrijvingen van grote epische strijdtonelen hoef je niet te verwachten. Eerder het ranzige, het vuile, het smerige en stinkende van een slagveld wordt even aangehaald. Niet omdat de auteur dit zo leuk vindt maar omdat het net die facetten zijn die voor Aristoteles zelf zo belangrijk waren. Op aandringen van Alexander laat hij zich verleiden deel te nemen aan een militaire operatie, waar hij dienstdoet als veldarts.

In deze episode worden we met onze neuzen op het feit gedrukt dat onze geneeskunde, onze kennis over het menselijke lichaam en de menselijke geest, in grote mate gesteund is op de goodwill van onze voorouders om kadavers en lijken open te snijden en minutieus aantekeningen te maken van alles wat zich in zo’n kadaver bevindt. Dat dit ook nog eens op wastabletjes gebeurde, tart toch wel de verbeelding. Alexander leed aan woedeaanvallen, dat is bekend. Hij had wat heet; een moeilijk karakter. De stelling dat hij niet altijd even mededogend was, is eerder een eufemisme. Zowel zijn vader als moeder zullen hier hun aandeel in hebben gehad. Het staat ieder waarschijnlijk nog op het netvlies gebrand; de scene waarin Angelina Jolie op fenomenale wijze gestalte geeft aan de gefolterde ziel van deze laatste. Vakkundig tegen de vloer gemept, schreeuwt ze in kippenvelveroorzakende razernij “In my womb I carried my avanger!”. De vraag is hoe waarheidsgetrouw deze zin wel niet is. Olympias liet op regelmatige basis lastige tegenstanders uit de weg ruimen. Ieder middel was goed om haar Alexander op de troon te helpen. Toch is het beeld dat van haar geschetst wordt eentje dat medeleven opwekt. Haar lange eenzame opsluitingen telkens ze Alexander bezoekt, moeten gekmakend geweest zijn.

Dat er mogelijk verband bestaat tussen zijn eerste veldtochten en het ‘soldatenhart’ dat hij daar opliep, is maar één van de interessante denkpistes die ons worden aangereikt. Niet omdat het al dan niet historisch bewezen is, wel omdat het ons toont dat Alexander de Grote misschien niet zoveel verschilde van de huidige jonge soldaten die in Irak, Afghanistan en vele andere bloederige conflicten hun verstand verliezen of leiden aan modern ‘soldatenhart’ ; het post-traumatisch-stresssyndroom. Nog niet de helft van de personages en intrigerende inzichten die De Gulden Middenweg te bieden heeft, komt hier aan bod. Dit is dan ook een uitnodiging om op een verloren zondag, met snotneus en thee, lekker onderuit te zakken met Aristoteles op je schoot. Dat het testament van Aristoteles aan het einde van het boek werd toegevoegd, biedt op zijn minst gezegd een interessante meerwaarde. Enkel voor dit deel al is het de moeite nog eens een bezoek te brengen aan die boekenwinkel om de hoek.


Recensie door Sara De Mulder

Annabel Lyon, De Gulden Middenweg, Uitgeverij Anthos/Amsterdam, 2011

Links
mailto:Sara.DeMulder@UGent.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be