Burger van de wereld

boek vrijdag 11 april 2003

Ulrich Libbrecht

"Men hoort steeds meer spreken over wereldburgerschap, over mondiaal gevoel en zelfs over planetaire economie. Maar in vele gevallen blijven dergelijke begrippen alleen maar abstracties die zorgen voor de bon ton op grote dure congressen. Maar wat wordt er in werkelijkheid aan gedaan, in de politiek, in het onderwijs, in culturele vereniginge? Multiculturalisme is een gewichtig woord maar is bij nadere analyse niet veel meer dan politieke pasmunt. Hoe kan je nou multicultureel zijn ten aanzien van culturen waar je geen jota van af weet?"

Met deze woorden begint Ulrich Libbrecht, sinoloog en een pionier op het terrein van comparatieve filosofie, zijn prachtige boek Burger van de wereld. Hij presenteert zich ook als zodanig. Ego mundis civis, zegt hij van zichzelf in het voetspoor van Erasmus. Mondiaal bewustzijn is lange tijd begrepen als het koloniseren van de wereld naar eurocentrisch model. Hij heeft er zijn levenswerk van gemaakt een integratie van oosters en westers denken in een algemeen denkmodel te realiseren om zodoende de grondslag te leggen voor een vernieuwde filosofie en dat streven gestalte gegeven in een driedelige inleiding Comparatieve filosofie, het stichten van de school voor Comparatieve filosofie Antwerpen en de school Filosofie Oost-West Utrecht. Dit boek is een eerste introductie tot de comparatieve filosofie die Libbrecht in zijn driedelige werk op een hoger intellectueel niveau uiteengezet heeft. Maar ook dit boek vergt wel de nodige intellectuele inspanning.

Culturen ziet hij als oppervlaktestructuren die uit de diepte van de geschiedenis tot ontwikkeling komen in een proces van toenemende ordening en differentiatie, resulterend in een groei van vrije energie. Zijn werk spitst zich toe op een vergelijking van het Chinese, het Indische en het Westerse cultuurtype en van de wereldbeschouwingen die daarmee samenhangen. Kunnen die zo verschillende cultuurtypen op filosofisch verantwoorde wijze vergeleken worden? Niet als we ons beperken tot het domein van de oppervlaktestructuren. Om toch tot een verantwoorde comparatieve filosofie te komen moeten we in zijn ogen afdalen naar een dieptestructuur. Hij gaat daarbij uit van het energiebegrip als universeel en paradigma-vrij concept en onderscheidt dat in aan vaste patronen gebonden en vrije energie. Toenemende complexiteit en bevrijding van energie zijn de kenmerken van een kosmos in voortdurende ontwikkeling. Naarmate meer energie vrijkomt, ontstaat een exponentiŽle toename van informatie. Vrijheid in de zin van vergeestelijking - geest is niets anders dan vrijgekomen energie - ziet hij als de zin van het universum. Het bestaan wordt daarmee op een hoger niveau getild met rationaliteit (wetenschap) en mystiek (religie) als complementaire pijlers.

Het is een betoog dat mij zeer aanspreekt. Met Libbrecht zie ik religies die als oppervlaktestructuren ingebed liggen in een bepaalde cultuur en als zodanig een heel verschillende taal en symboliek cultiveren maar alle geworteld zijn in een gemeenschappelijke dieptestructuur die hem verbindt en waarme hij het mysterieuze karakter van de werkelijkheid bedoelt. Zo opgevat zijn wetenschap (rationaliteit) en religie (mysticiteit) elkaars complementen. Alleen positivistische wetenschappers en religieuze fundamentalisten zijn nog niet toe aan dit inzicht. Wetenschap is zelf op de keper beschouwd een openbaring van het Mysterie dat schuil gaat achter de oppervlaktestructuren van de werkelijkheid die het onderzoekt. Ik moet hier volstaan met deze korte kanttekening bij een boek dat nog veel meer aan levenswijsheid en diepe inzichten bevat.

Recensie door S.W. Couwenberg Hoofdredacteur van Civis Mundi, zie www.civismundi.nl.



Ulrich Libbrecht, Burger van de wereld - Inleiding tot een wereldbeschouwing, Damon, Budel, 2001

Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be