Les Prédateurs du Kremlin

boek vrijdag 12 juni 2009

Hélène Blanc en Renata Lesnik

Het schrijversduo Blanc-Lesnik is met dit boek niet aan zijn proefstuk toe. In de afgelopen dertig jaar hebben ze gezamenlijk een vijftiental werken geschreven over Rusland en het ‘Grote Europa’. De rode draad die door dit werk loopt maakt duidelijk hoe de geheime Russische diensten (vanaf de Tcheka in 1917 over de KGB tot de huidige FSB) er steeds met brille in geslaagd zijn ten dienste te staan, eerst van de USSR, daarna van het huidige Rusland. In die tijdspanne zijn ze er voortdurend in geslaagd het Westen een rad voor ogen te draaien.

De val van de Berlijnse muur en het uiteenvallen van de USSR leek groen licht te geven voor een oprukkende vrijheid. Dat was echter buiten de KGB gerekend. Vandaag is het post-communistische Rusland veranderd in een ‘democratuur’, een term die de Russen zelf in het leven geroepen maar die eigenlijk een metafoor is voor een dictatuur vermomd als een formele democratie. Het Westen denkt Rusland goed te kennen maar niets is minder waar. Slachtoffer van propaganda en voortdurende desinformatie stelt het Westen zich tevreden met stereotypen, gangbare overtuigingen en a-priori’s die ver afstaan van de werkelijkheid. Daarom is het, volgens de auteurs, nuttig een overzicht te geven van de Russische geschiedenis, de schaduwzijden ervan te belichten en de echte motieven van het post-sovjet systeem bloot te leggen. Zelf noemen ze het een hallucinante reis ‘de l’autre côté du miroir’.

Sinds zijn ontstaan steunde het Sovjetregime op twee pijlers: de Partij en de gewapende arm ervan, de KGB. Als een Siamese tweeling evolueerden ze jarenlang, goed beseffend dat één van beiden zou overwinnen. Uiteindelijk was het degene die het meest te verliezen had die de overwinning behaalde. De auteurs belichten daarna de drie iconen van de Geheime Diensten. Beria wordt voorgesteld als een raadsel, een man met twee gezichten. Enerzijds de KGB-er die dood en vernieling zaaide, anderzijds de ‘liberaal’ en de ‘hervormer’ die afstand genomen had van het totalitaire communistische systeem. Toch was het Beria aan wie Stalin de leiding had toevertrouwd van het militair-industrieel complex en de verantwoordelijkheid had gegeven de USSR uit te rusten met een atoombom. Vier maanden na Stalins dood, werd Beria door de leiders van de Communistische Partij, met Chroetsjov op kop, beschuldigd van spionage, ter dood veroordeeld en geëxecuteerd in de zomer van 1953. De postume rehabilitatie van dit sinister personage lijkt erop te wijzen dat Poetin de geheime diensten een menselijker gezicht wil geven. Daarenboven zijn Poetin en de huidige machthebbers de implosie van de USSR en het machtsverlies van Rusland nooit te boven gekomen. De oorlog in Georgië (augustus 2008) en de druk die wordt uitgeoefend op Moldavië en de Oekraïne zijn een duidelijk bewijs voor het feit dat Moskou zijn controlerende functie over ‘l’étranger proche’ niet wil opgeven. De rehabilitatie van Beria moet er het Westen ook aan herinneren dat Rusland een kernmacht blijft.

Vervolgens is het ‘raadsel Andropov’ aan de beurt. De auteurs herinneren eraan dat geen enkele leider van de KGB er ooit in geslaagd was secretaris-generaal van de Partij te worden. Welnu, Youri Andropov, alleenheerser van de KGB sinds 1967, veroverde na de dood van Brejnev, de absolute macht. Ze noemen het een paleisrevolutie: de Russische geheime diensten nemen de macht van de Partij over. Blanc en Lesnik beschrijven Andropov als iemand met een Januskop. Er is de Andropov die een sleutelrol speelt in de repressie van de Hongaarse Opstand en die de dissidenten vervolgt. Er is ook Andropov, de briljante geest, zeer intelligent, gecultiveerd, dichter en verrassend hervormer, die spijtig genoeg niet de tijd heeft gehad het land te vrijwaren van een ‘aangekondigde ramp’. De auteurs van het boek stellen dan ook de vraag: ‘Beria en Andropov, één strijd?’

De belangrijkste verdienste van Les prédateurs du Kremlin is dat het aantoont dat Vladimir Poetin in de annalen geboekstaafd zal blijven als de stichter van een nieuwe dynastie: die van de KGB. Het zou getuigen van verregaande onverantwoordelijkheid indien het Westen de reële doelstellingen, de geheime ambities en de verborgen agenda van het huidige Rusland zou negeren. Immers de constructie van een stabiel multicultureel Europa hangt in belangrijke mate af van de toekomstige evolutie van de Russische Federatie. En dit niet alleen op strategisch vlak, maar ook op het vlak van de energievoorziening en op diplomatiek vlak. Rusland, een pseudo-democratie, ‘gerekagebiseerd’, is vandaag immers een paradoxale partner, die weinig betrouwbaar is. Onder Poetin hebben de geheime labo’s van de KGB, nu de FSB, hun criminele activiteiten terug opgestart. Het gif dat tal van dissidenten zowel in Rusland als in het buitenland heeft geliquideerd, is afkomstig van deze ‘officines de la mort’.

Tenslotte waarschuwen de auteurs het Russische volk niet te verwarren met zijn leiders. Misschien, zo stellen ze, zal er een nieuwe Russische Revolutie nodig zijn opdat het despotisme van de KGB eindelijk zal kunnen vervangen worden door een echte democratische staat. Valentina Melnikova, voorzitster van de NGO van de Moeders van soldaten blijft hoopvol als ze op gevaar van haar leven verkondigt: ‘De voorbeelden van Georgië, Ukraïne en Kirgië tonen aan dat elke tirannie omver kan geworpen worden.’ Het boek is opgedragen aan Anna Politkovskaïa (de in oktober 2006 vermoorde Russische journaliste die de mensenrechtenschendingen in Tsjetsjenië aan de kaak stelde) en Bronislaw Geremek (de gewezen Poolse dissident, europarlementariër en minister van Buitenlandse Zaken). En met dank aan alle moedige en onafhankelijke geesten die hun strijd voor de waarheid met de dood hebben moeten bekopen.


Recensie door Sonja De Schaepdryver

Hélène Blanc, Renata Lesnik, Les prédateurs du Kremlin (1917-2009), Seuil, 2009, 355 pp.

Links
mailto:sonja.de.schaepdyver@skynet.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be