De politieke impasse die ons land nu reeds lange tijd in de greep houdt, doet uiteraard menig binnen- en buitenlandse wenkbrauwen fronsen. Een te luid gesprek in de trein, een bijna ex-premier die het Franse volkslied wisselt met het Belgische, een ‘bijna’ premier die een nota van zijn Vlaamse tegenhanger aan Lucky Luke snelheid afschiet en een ‘ik wil zeker geen premier worden’-politicus die geen graten ziet in een interview voor onze Duitse kameraden. Genoeg stof voor allerlei opinies en kaderstukken, genoeg materiaal om meerdere humoristische voorstellingen in Vlaanderen en Wallonië in elkaar te boksen en de toeschouwer mee te amuseren.

Uiteraard houdt het bovenstaande ons bezig en uiteraard is iedere inwoner van dit land gebaat bij een degelijke regering, eentje met wils- en daadkracht die, verlost van een aantal hete hangijzers, duidelijke beslissingen kan nemen. Maar wat mij sinds enige tijd meer bezig houdt dan het hele politieke Belgische drama, is de vaststelling dat een privaat bedrijf als Standard&Poor’s een dermate grote invloed heeft verworven en dat het in staat is het huishouden van een soevereine staat als België mee te bepalen. Ik begeef me met deze uitspraak op glad ijs, want ik ben noch econoom, noch voldoende beslagen in de werking van de financiële markten om hier sluitende uitspraken over te doen. Maar ondertussen moet het toch voor iedereen duidelijk zijn hoe ingrijpend kredietwaardering zijn en hoe ingrijpend ze zijn voor elk land dat daarbij in een negatieve spiraal terecht komt. Je mag je dan toch afvragen wie deze kredietbeoordelingen geeft, hoe dat in zijn werk gaat en welke impliciete of expliciete bedoelingen daar achter schuil gaan.

Standard&Poor’s (S&P) is niet de enige kredietbeoordelingsmaatschappij in deze wereld, maar erg veel zijn het er dan ook weer niet. Wat opzoekwerk leert me dat er op dit moment drie grote van deze firma’s zijn: S&P, Moody’s en Fitch Ratings. Zonder paranoďa te willen klinken, dit zijn allemaal Amerikaanse bedrijven. Deze bedrijven gaven bovendien ook aan heel wat rommelproducten die tot de financiële crisis hebben geleid vooraf de hoogste ratings. Zij operen autonoom en bepalen of een bedrijf of een publieke entiteit al dan niet kredietwaardig is. De criteria volgens dewelke ze dit doen zijn mij als leek onvoldoende bekend, maar het zou me sterk verbazen indien deze bedrijven veel oog hebben voor een breder en dus niet enkel winstgedreven belang, dat wat men dus het algemeen belang zou kunnen noemen. Politici rijden in principe voor de kar van hun kiezers en halen daar hun legitimiteit uit, maar voor welke kar rijden deze bedrijven? Wederom, het antwoord ken ik niet, maar de vraag moet op zijn minst gesteld worden.

Zeker is dat de muntspeculanten de oordelen van bovenvernoemde bedrijven nauwlettend in het oog houden en zonder nog verbonden te zijn met de reële mensen achter de waarderingscijfers zetten ze op basis van de ratings al dan niet hun aanval op een land in. Onder meer Ierland en Griekenland hebben het mogen weten. Uiteraard gaan die landen en hun beleidsmakers niet vrijuit en zijn ze mede verantwoordelijk voor de duurzame welvaart in hun land, maar de snelheid waarmee speculatie een hele staat door elkaar schudt en bij uitbreiding de Europese Unie waar ze deel van uitmaakt, blijft voor mij een hallucinant gegeven.

Bovendien gaat het meer dan over enkel kredietwaardigheid. Staten en hun politici zullen vaak vooraf afwegen wat de consequenties zijn van bepaalde fundamentele beleidskeuzes. S&P biedt zo op zijn site volgende dienst aan:, de Ratings Evaluation Service. Dit is: “an analytical tool for public sector or governmental entities that are considering strategic or financial initiatives that could impact its creditworthiness.” Het lijkt me dan dat een regering fundamentele – lees financieel verstrekkende – beslissingen ook zal laten analyseren in functie van hun effect op de financiële markten. Op zich niets mis met het grondig analyseren van dergelijke beslissingen en wat ze voor een begroting betekenen, maar daar een niet democratisch gelegitimeerde organisatie daar mede zeggingsschap in geven? Welk effect heeft dit op het soevereine karakter van politieke beslissingen?

Een voorbeeld: Sofie Bracke schreef in haar column (Liberales-nieuwsbrief 292) over ‘De strijd tegen ongelijkheid in het onderwijs’ terecht dat we ons zorgen moeten maken over het verlies aan sociale mobiliteit. Het onderwijs, merkt ze terecht op, speelt daar een belangrijke rol in. De nodige investeringen om de liberale betrachting van sociale mobiliteit waar te maken, zijn echter enorm. Nochtans is dat wat ons onderwijs nodig heeft, zo niet verliezen we een heel deel van de jongere bevolking en daar betalen we vroeg of laat sowieso de rekening voor. Als we dit onderwerp echter uitsluitend vanuit een zuivere budgettaire invalshoek bekijken, blijft het dweilen met de kraan open. Het algemeen belang zou er misschien wel van overtuigd kunnen raken dat bijkomende investeringen in ons onderwijs nuttig zijn, ook al betekent dit bijkomende besparingen, ja zelf bijkomende belastingen of waarom niet een weloverwogen deficit. Krankzinnige ideeën? Misschien wel en mij lijkt het dat een bedrijf als S&P dat waarschijnlijk ook zal vinden. Nochtans is het politiek en maatschappelijk verdedigbaar.

Tot slot. Ik ben er mij van bewust dat door mijn beperkte kennis bovenstaande argumentaties en beweringen door kenners misschien makkelijk onderuit worden gehaald. Voorts zal het sommigen ook verbazen dat deze tekst van een liberale hand komt. Weet dan dat voor mij de werking van het financiële systeem en haar steeds groter speculatief karakter maar weinig met liberalisme te maken heeft. Een open samenleving met zin voor duurzaam ondernemerschap en vernieuwing in een karige en goed functionerende staat, dat wel. Een samenleving waar sociale mobiliteit een blijvend streven is en waar politici in relatieve autonomie beslissingen kunnen nemen, dat ook. Dus eens der Kranke Mann van Europa zijn regering heeft, wordt het hoog tijd om de blik te verruimen en binnen het groter geheel van de Europese Unie mee naar het Kranke deel van die Welt te kijken.



Jan Pille

Links
mailto:pillejan@yahoo.com
Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be