De kinderjaren van Jezus

boek

J.M. Coetzee

Een man van midden de veertig, Simon, strandt met David (amper vijf jaar oud) in Novilla, een spaansprekend dorp. Hun schip is vergaan en de ouders van David zijn spoorloos. Simon heeft een nieuwe missie: het vinden van Davids moeder. Na een kort verblijf in een asielcentrum vindt Simon werk in de haven en verblijven ze in een flat. Er volgt snel een huwelijk met Elena. Vooral om de kinderen Fidel en David een gezin te bieden – platonisch kunnen we het niet noemen, als Simon ‘behoeftes heeft’ is Elena er voor hem, met tegenzin maar ook met begrip. Dit houdt echter niet lang stand. Tijdens een wandeling met David ‘herkent’ Simon de moeder van kleine David. Na wat bedenktijd besluit zij haar verantwoordelijkheid – dixit Simon – op te nemen. Dit is meteen het moment waarop de tot voorheen opflakkerende rare trekjes van David zich steeds sterker manifesteren. Wanneer Simon Davids moeder Inès kan overtuigen David naar school te sturen, leidt zijn gedrag onvermijdelijk tot een heftige confrontatie tussen David, Inès en…de rest van de wereld.

Nobelprijswinnaar Literatuur John Maxwell Coetzee heeft met zijn recentste pennenvrucht de literaire wereld alweer naar adem doen snakken. Enerzijds omdat het meer dan driehonderd bladzijden tellende boek leest als een trein, anderzijds omdat meer dan ooit het verhaal van Coetzee vol verborgen en onontgonnen symboliek zit. Bij het schrijven van dit boek is Coetzee trouw gebleven aan zijn stijl: korte, gortdroge zinnen die op bijna onverklaarbare wijze de lezer naar de keel grijpen. Groter kan het contrast niet zijn met die andere Nobelprijswinnaar die ook een Evangelie volgens Jezus Christus uit zijn pen heeft laten vloeien: José Saramago. Hoezeer hun stijl ook verschilt, qua onderwerpen en thematieken zijn ze bondgenoten: sociale en politieke thema’s met als leidraad een aangrijpend persoonlijk verhaal. In tegenstelling tot Saramago’s boek is het hier besproken boek geen eigenzinnige interpretatie van de jeugdjaren van Jezus. Althans niet nadrukkelijk of overduidelijk. Of moeten we zeggen: zoals we het uit de canonieke evangelies kennen.

Wetenschappelijk gezien weten we namelijk weinig tot niets over de jeugdjaren van Jezus, dus met welke reden zouden we hier kunnen zeggen dat het niets met Jezus te maken heeft. Toegegeven, als lezer zit je geregeld te wachten op een wending in het verhaal om alsnog de link met Jezus te zien. Dat moment komt echter niet. Maar het verhaal zit wel vol met verwijzingen naar de overgeleverde kenmerken en symbolen rond Jezus. Zo wordt gesuggereerd dat de nieuwe moeder van David, Inès, nog maagd is. Hoewel niets erop wijst dat zij de echte moeder is van David – hijzelf herhaalt het ook tot groot verdriet van Inès – houdt Simon voet bij stuk: wanneer hij de jongedame zag, ‘zag’ hij het gewoon dat zij het was. Alsof een engel op zijn schouder hem de maagd Inès aanduidde.

Verder wekken de namen David en Simon (de geboortenaam van Petrus) natuurlijk ook een Bijbelse sfeer op. Ook Davids uitspraak “Ik ben de waarheid” refereert uiteraard naar het hoofdpersonage van het nieuwe testament. De fanatieke voor – en tegenstanders die de jongen rond zich verzamelt, kunnen als een parallelle verhaallijn gelezen worden. Het feit dat Simon strikt genetisch geen band heeft met David, kan enkel het beeld van Jozef oproepen. Nogmaals, het boek leest te vlot en Coetzee is er de auteur niet naar om alles voor het grijpen aan te bieden: de toekomst en herhaalde lezingen van het boek zullen ongetwijfeld meer parallellen en symboliek naar boven brengen.

De kracht van Coetzee schuilt zonder meer in het aansnijden en behandelen van menig filosofisch en maatschappelijk thema. Zo stelt Simon de zin van het laden en lossen van schepen in vraag. Zware arbeid door mankracht uitgevoerd dat gedeeltelijk teniet gedaan wordt door de honger van de ratten en dit terwijl een kraan binnen handbereik staat. Het gebruik van de kraan – na menige discussie met collega’s – zal Simon bijna fataal worden. Moeiteloos wordt de vraag geponeerd naar de zin van arbeid, ons geldsysteem en de zin van het leven. Levendige discussies brengen de verschillende standpunten helder in kaart. Het verhaal behandelt verder ook cruciale hedendaagse dilemma’s: hoe gaan we om met naar een nieuwe toekomst zoekende asielzoekers, wat betekenen nieuw samengestelde gezinnen voor ouders en kinderen, wat betekent trouw vandaag de dag, tot wat leidt welwillendheid, ratio versus onvervulbaar verlangen, gehoorzaamheid versus creativiteit,…?

Tot slot blijft er het raadsel David, de jongen die – zonder het te benoemen – vele kenmerken van autisme vertoont. Coetzee slaagt er in een bijzonder portret te schetsen van een jongen die zowel verwondering, sympathie, medelijden en vraagtekens oproept met zijn gedrag dat steeds opmerkelijker wordt. Doorheen dit gedrag worden de hier boven vermelde thema’s naadloos geanalyseerd. Hoort de jongen niet thuis op school omdat hij het niet vanzelfsprekend vindt dat twee plus twee vier is? Als hij dan nog eens in een eigen ontwikkelde taal schrijft (waarmee de betekenis van taal ondervraagd wordt) en het niet nodig vindt zijn leestalent in de klas te bewijzen, is de maat voor de leerkracht duidelijk vol. Een pijnlijk treffen tussen een jongen die op de verkeerde plaats zit, een moeder die het beste wilt voor haar kind en een systeem dat afwijkend gedrag niet tolereert, is het resultaat. Hoever moet en mag een overheid gaan om de rechten van een individu te vrijwaren? Maar wanneer wordt deze zorg eerder een belemmerende bemoeienis waardoor menig talent miskend wordt?

Een ding is duidelijk: Coetzee heeft alweer een literaire parel afgeleverd. Of de stijlkenmerk het boek ten goede komt is een niet te beslechten dilemma. Dat het boek daardoor zeer leesbaar wordt is zeker een pluspunt. Dat menige verwijzing, allegorie of symboliek hierdoor mogelijks over het hoofd gezien wordt, nemen we er met plezier bij. Of moeten we dit ook als een analyse van onze hedendaagse maatschappij zien: informatie dient zich snel aan, voor een diepgaande analyse is vaak geen tijd? Een volgende lezing zal zeker en vast nieuwe vondsten opleveren. En dat is nu net de kunst van Literatuur.


Recensie door Kristof Van Alboom

J.M. Coetzee, De kinderjaren van Jezus, Cossee, 2013, 240 blz.

Links
mailto:kristofvanalboom@hotmail.com
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be