De Lammeren Gods

boek vrijdag 21 maart 2003

Yasmina Khadra

Op 11 september schrok de wereld van de hevige anti-westerse gevoelens in tal van islamitische landen.Toch is het islam-fundamentalisme geen nieuw verschijnsel. Het broeit al jaren in de meeste moslimlanden en kende reeds verschillende gewelddadige opstoten. Eén van de meest verschrikkelijke voorbeelden deed (en doet) zich voor in Algerije. Wie de opkomst, de groei en het fanatisme van het islam-fundamentalisme in het algemeen en in Algerije in het bijzonder wil begrijpen moet ondermeer de boeken lezen van Yasmina Khadra.

In De Lammeren Gods beschrijft ze het dagelijkse leven in het Algerijnse gehucht Ghachimat dat dramatisch verandert als een jonge fundamentalist terugkeert uit de gevangenis en langzaam maar zeker de jongeren begint te bekeren en de bestaande machtsverhoudingen verstoort. De vooruitzichten voor de jongeren zijn er immers heel beperkt. Wanneer het FIS (Front Islamique du Salut) in 1990 een verpletterende overwinning behaalt bij de gemeente- en provincieraadsverkiezingen nemen ze op lokaal vlak de macht over. Het FIS staat ook op het punt de parlementsverkiezingen te winnen tot de overheid ingrijpt. Naarmate de ondergrondse islamitische verzetsbeweging terrein wint, nemen ook de spanningen toe en ontaarden persoonlijke geschillen en rancunes in godsdiensttwisten en gruwelijke bloedbaden.

Alhoewel het een roman is verweeft Khadra voortdurend feitelijke gebeurtenissen met haar fictieve personages. Zo beschrijft ze de sfeer in de Algerijnse steden en gemeenten na de verkiezingsoverwinning van het FIS. "Op de voorgevels van de meeste gemeentehuizen zullen islamitische leuzen prijken. Zeven dagen en zeven nachten lang zal Ghachimat het overwinningsfeest vieren, wat gepaard gaat met een symfonie van vreugdekreten en oprispingen van karabijnen. Onafgebroken paraderen jongelui, tot het uiterste geprikkeld, door de straten en richten hun provocaties op degenen die hun verslagenheid niet onder stoelen of banken steken. In de moskee, waar opgetogenheid heerst, duiken nieuwe gezichten op, trots op de stoppels die hun wangen al een ruig aanzien geven en die nu al beloven uit te groeien tot volle baarden. Enkele Oudsten scharen zich uiteindelijk achter de opgewonden jongelui, zonder enige schroom." Vanaf dan verandert het dagelijks leven: alleen sympathiserende ambtenaren mogen aan de slag blijven, baarden worden vereist, vrouwen moeten de hidjaab of sluier dragen, alcohol, muziek en spelletjes worden verboden (terwijl het spelletje domino in de bars één van de geliefkoosde bezigheden was om de tijd te doden).

De fundamentalisten beginnen de heilige geschriften met fanatisme te interpreteren en toe te passen. Oude imams die tot dan de tolerantie en de geweldloosheid predikten worden verjaagd en later afgemaakt. In een treffende passage laat Khadra een ouderling discussiëren met fundamentalistische jongeren. Hij vraagt aan één van hen waarom God Abraham heeft bevolen zijn lievelingszoon te offeren, waarop de jongere spontaan zegt : "Om Abrahams geloof op de proef te stellen"; waarop de oudere repliceert : "Zou jij durven suggereren dat God twijfelde aan zijn Profeet? Is hij niet de Alwetende? … God had alleen maar een boodschap voor alle volkeren, Door van Abraham te vragen zijn kind op de berg te doden, en door hem daarna een ram te geven in de plaats van het kind, wilde hij de mensen ervan doordringen dat ook het Geloof zijn grenzen heeft, dat het ophoudt zodra het leven van een mens wordt bedreigd. Want God weet wat het leven is. Al zijn grootmoedigheid ligt erin besloten." Hiermee zitten we in de kern van de zaak. De menselijke interpretatie van het Geloof en de onmenselijke gevolgen van fundamentalisme. Vanaf dan begint het moorden in naam van God. In Algerije werden duizenden mensen de keel overgesneden. Niet alleen van de zogenaamde 'modernen', maar ook willekeurig personen die 'modernen' kennen.

Vrouwen en meisjes worden verkracht en vermoord, jonge mannen worden ontvoerd om ze in te zetten in de jihaad. Zo zegt een fundamentalistische leider in het boek : "Aan rekruten geen gebrek. Alle jonge mannen die rondhangen in de achterzalen van de cafés, in ontreddering en verveling, omdat ze geen kant meer op kunnen, die wachten op ons. Een teken is voldoende om ze te mobiliseren. Ze hoeven niets eens te geloven in onze ideologie. Als het tot ze doordringt dat ze een gevaar vertegenwoordigen, dat de buit voor het oprapen ligt, als ze zich realiseren dat ze kunnen beschikken over het leven, de goederen van de anderen, dan zal ieder van hen zich als een kleine god gaan wanen… De armoede heeft geen boodschap aan pais en vree. Laat berooiden de vrije teugel, en je zult zien hoe ze zich op het geluk van de medemens storten."

De slachtpartijen nemen steeds grotere vormen aan, zeker na het nietig verklaren van de parlementsverkiezingen. En ook het leger, dat de fundamentalisten bekampt, laat zich niet onbetuigd. Er ontstaat een situatie waarin niemand nog een ander vertrouwt, en dat ook niemand nog protesteert. Wanneer in het dorp de familie van de vroegere burgemeester wordt vermoord beginnen de ouderen in het dorp zichzelf te ondervragen hoe het zover is kunnnen komen. "Ik zal het jullie zeggen : omdat wij niet in staat zijn geweest ze te beschermen. Dat betekent dat wij even schuldig zijn als hun beulen. We zullen hun stoffelijke resten aan de aarde toevertrouwen, maar hun geest zal van nu af aan blijven spreken in de onze. Omdat we het niet waard zijn. 's Morgens treuren we om de tragische gebeurtenis, en 's avonds wassen we haastig onze handen in onschuld. Meer doen we niet. En dan op een nacht zal het onze beurt zijn. Dan pas zullen we begrijpen hoe het kan dat een paar honden een hele natie terroriseren, hoe het mogelijk is dat elke dag opnieuw kinderen, vrouwen, ouden van dagen, invaliden en zuigelingen moeten sterven en waarom andere kinderen, andere vrouwen, andere overlevenden hen moeten begraven, in schaamte en ontoereikendheid."

De fundamentalisten keren zich ook tegen de 'geletterden'. Tegen hen die teveel 'weten'. Wanneer een oude schrijver oog in oog staat met zijn moordenaars en hen vraagt naar het waarom van dit alles krijgt hij het volgende als antwoord : "Boeken zijn de ergste vijanden van de mens, Dac. Ze koloniseren je hoofd.… Of ze nou door dichters of door imams geschreven zijn, dat maakt niet uit, al m'n stekels gaan ervan overeind staan. Ik ben allergisch voor de geur van het papier, voor hun vorm en voor de zelfgenoegzaamheid van degenen die ze hebben geschreven. Ik haat het om wijze lessen te krijgen.Wat weten ze eigenlijk over het leven, wat weten ze van de mensen? Ze hebben amper een vage notie van wat ze willen bereiken. De wereld is zo ingewikkeld, het is onmogelijk er vat op te krijgen, te begrijpen hoe alles werkt. En bovendien wordt de mensheid niet met woorden gered. Voor mij is schrijven bij uitstek de leerschool van de verbeelding. Het enige waarin ik geloof is dit." (een geweer).

In Le Monde van 9 september 2000 werd onthuld dat achter de naam Yasmina in feite een man schuilgaat wiens naam verborgen werd gehouden uit angst voor zijn veiligheid. In juni 2001 verscheen zijn laatste roman L'ércivain en werd zijn ware naam bekend gemaakt, nl. Mohammed Moulessehoul. Hij was een stafofficier in het Algerijnse leger en vluchtte enkele maanden voordien naar Mexico.

Momenteel leven heel wat Algerijnse intelligentsia en artiesten in het buitenland uit schrik voor een aanslag op hun leven. Onder hen de bekende zanger Khaled met zijn wereldhit 'Aïcha'. Voor de fundamentalisten is dit lied, dat gaat over dromen en liefde, in strijd met de religieuze beginselen en zou het moeten verboden worden.


Recensie: Dirk Verhofstadt (verhofstadt.dirk@pandora.be)

Yasmina Khadra, De Lammeren Gods, Atlas, 1999

Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be