Omdat mensen ertoe doen

boek vrijdag 04 april 2003

Juriaan Kamp

Kunnen de wereldproblemen opgelost worden door een voortdurende economische groei? Kunnen we alle inwoners op de aarde voorzien van de essentiŽle basisbehoeften door steeds meer en efficiŽnter te produceren? Heel wat mensen twijfelen eraan. De groei, de winst, de productiviteit en het geld lijken vandaag van groter belang te zijn dan de mensen zelf. Tot die conclusie komt ook Jurriaan Kamp, hoofdredacteur van het opinietijdschrift Ode in zijn boek Omdat mensen ertoe doen. Zijn standpunten zijn geŽnt op die van vooraanstaande wetenschappers waarmee hij ook aansluit bij diverse stromingen binnen de anti-globaliseringsbeweging.

"Zeventig procent van de wereldhandel is tegenwoordig in handen van 500 multinationale ondernemingen" aldus Kamp. Zij maken gebruik van de meest interessante voorwaarden inzake loonkost, sociale voorwaarden en milieunormen om hun bedrijvigheden in deze of gene regio te volbrengen. Daarbij is het uitgangspunt niet het belang van de mens, maar wel dat van de eigen winst van de aandeelhouder. En die aandeelhouder is in feite niet langer betrokken bij de onderneming zelf, hij is steeds meer een belegger geworden die zijn waardepapieren net als een ander voorwerp van de hand doet als dat hem goed uitkomt. Of die onderneming nu ethisch correct handelt of niet. Het onpersoonlijk karakter van de band tussen belegger en onderneming wordt nog versterkt door de beurshype en de hiermee gepaard gaande publiciteit. Als we vaststellen dat 40 procent van alle valutatransacties een tijdhorizon heeft van minder dan twee dagen, en 80 procent minder dan een week is het duidelijk dat er weinig of geen betrokkenheid kan zijn tussen de transactie op zich en de mogelijke gevolgen voor mens en milieu. De droom van sommige politici dat het verwerven van aandelen zou leiden tot een vorm van volkskapitalisme is verworden tot een ordinaire handel in papier.

Hoe kunnen we zorgen voor een meer milieuvriendelijke productie en consumptie? Kamp verwijst hiervoor naar het bestaande mensonvriendelijke karakter van de belastingen. Het grootste deel van de belastingsinkomsten van de staat zijn inkomstenbelastingen, dus belastingen op het werk van mensen. Het gevolg is dat bedrijven zo weinig mogelijk mensen aanwerven. Het gebruik van energie en grondstoffen wordt daarentegen nauwelijks belast en zelfs direct of indirect gesubsidieerd. Het doel van Kamp is de belastingen op arbeid te verminderen en dit verhalen op het gebruik van grondstoffen en energie. In feite gaat het over een soort eco-belasting. De productie en het gebruik van milieu-onvriendelijke producten zal duurder worden, de gebruiker zal er heel wat meer moeten voor betalen. Dit voorkomt het ongebreideld gebruik van natuurlijke grondstoffen.

Het is een logisch principe. De gebruikers van bepaalde producten betalen voor de vervaardiging en het gebruik ervan. Meer gewilde, meer vervuilende, meer specifieke producten zullen duurder zijn. De consument betaalt belastingen omdat hij een bepaalde waarde aan de maatschappij of de natuur ontrekt. Het gebruik van producten die de samenleving dienstig zijn zijn gratis of leveren een belastingsbonus op. Het gevolg is alvast dat producenten en consumenten meer rekening zullen houden met de natuurlijke rijkdommen. De Nederlandse ondernemer Eckart Wintzen stelt in het artikel Een duurzame vrije markt in Ode van februari 1996 zelfs voor om de BTW, de 'belasting op toegevoegde waarde' te vervangen door een BOW een 'belasting op de onttrokken waarde'. Dit houdt in dat de gebruiker betaalt voor alle 'rijkdom' die hij aan de natuur onttrekt ingevolge pollutie en verbruik van grondstoffen.

Kamp verwoordt nog een reeks andere fenomenen :

- De groei van de economie leidt niet tot meer welzijn (cfr. gezondheidsziektes, meer uitstoot CO2, stress, hart- en vaatziekten). - Rente werkt ontwrichtend want dwingt tot eindeloze groei. - De schuldenberg groeit reusachtig, ook voor rijke landen. Dat dwingt op zijn beurt tot oneindige groei. - De Tobintaks is absoluut noodzakelijk om speculatie tegen te gaan. - We zijn veroordeeld tot levenslang werken.

Het boek van Kamp is een goede samenvatting van wat leeft bij mensen die niet langer geloven in de oneindige economische groei. Eigenlijk is het een herhaling van zowat alle populaire stellingen bij de anti-globalisten die zijn samengebracht in dit boekje. Alleen ontbreekt opnieuw een coherent alternatief. Dat wordt zelfs wat pijnlijk duidelijk uit het laatste hoofdstuk van dit boek waarin Kamp het heeft over 'De revanche van de geest'. Het lijkt wel een beetje een New Age-theorie. Wie eerst naar zijn innerlijke kijkt zal daarna beter de uitwendige samenleving begrijpen. Kamp haalt hierbij wat onhandig Ghandi aan die ervoor waarschuwde om niet "te dromen van systemen die zo perfect zijn dat niemand meer goed hoeft te zijn." Net zoals zoveel andere globalisten mist Kamp een visie die aantoonbaar beter zou zijn dan het systeem dat hij zo verkettert.


Recensie: Dirk Verhofstadt (verhofstadt.dirk@pandora.be)

Jurriaan Kamp, Omdat mensen er toe doen, Lemniscaat, 2000

Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be