De ontsporing

boek vrijdag 27 januari 2012

Paul Jambers

In 1998 maakte de Italiaanse filmregisseur Ettore Scola zijn befaamde La Cena, een bijzondere film vol contrasten. In een van de scčnes vertelt de dochter van een wulpse vrouw dat ze in het klooster gaat intreden. De moeder begrijpt het niet en verwijt zichzelf dat ze haar dochter blijkbaar een slechte opvoeding heeft gegeven. De moeder zelf was een product van de jaren ’60 waarin de vrije liefde, het gebruik van drugs en de antiautoritaire opvoeding centraal stonden. Over deze periode werd ook de Britse komische sitcom ‘Absolutely Fabulous’ gemaakt waarin moeder Eddie Monsoon en haar vriendin Patsy Sone twee gewezen hippies spelen, en die voorbeelden zijn van onverantwoordelijkheid en decadentie, en dit in tegenstelling tot dochter Saffron. ‘Vrijheid blijheid’ en ‘Baas in eigen buik’ waren de centrale eisen van de jeugd eind jaren zestig. Die periode heeft een grote impact gehad op het doen en laten van de toenmalige generatie. Seks hebben, werd in die periode beschouwd als aan bevrijding van de kerkelijke en wereldlijke moraal. Talloze jongeren hebben in die periode ‘genoten’ van die bevrijding. Maar intussen zijn de zeden grondig veranderd en kijkt men met enige verbijstering naar die ‘bevrijdende’ periode.

Over dit tijdsgewricht schreef Paul Jambers zijn debuutroman De ontsporing. De auteur die zelf 28 jaar was in het opwindende jaar ’68 verhaalt over een man die in 1989 plots geconfronteerd wordt met zijn verleden, twintig jaar terug. Het was de periode waarin tal van jongeren ongecontroleerd seks hadden met elkaar, en waarbij vrouwen beslisten om hun kind alleen op te voeden. In die tijdsgeest ontstond ook het begrip BOM-moeder, de bewust ongehuwde moeder die zelf instond voor de opvoeding van haar kinderen en geen man als vader nodig had. In theorie een vorm van verzet tegen het patriarchaat en de beknelling die het klassieke gezin met zich meebracht, maar in de praktijk vaak een trieste zaak voor de kinderen die opgroeiden zonder vader, en in sommige gevallen hun vader helemaal niet kenden. In die vrijgevochten periode hadden mannen en vrouwen meer vluchtige seksrelaties dan de vorige generaties. De beschikbaarheid van voorbehoedsmiddelen speelde daar een belangrijke rol in. Maar toch gebeurden er ook toen nog ‘ongelukken’ en werden vrouwen soms ongewenst zwanger. Dat leidde tot vervelende situaties zoals de onzekerheid van wie de biologische vader was. In het slechtste geval kon men in die tijd gemakkelijk de grens oversteken en in Nederland een illegale abortus ondergaan.

Al die ingrediënten komen aan bod in dit vlot geschreven boek met een boeiend verhaal dat leest als een trein. Twee meisjes die opgegroeid zijn bij hun respectievelijke moeders zijn op zoek naar hun biologische vaders. Ze kloppen aan bij een freelance auteur die eind jaren zestig als hulpje werkte bij de opnames van een ietwat bizarre film waarin halfblote jonge vrouwen een belangrijke rol speelden. Al snel belandde hij toen in bed met een mooie figurante en wat later met een andere. Het gevolg laat zich al snel raden en dat is spijtig want het haalt de spanning wat weg. Maar de auteur maakt dat goed door vlot over te schakelen tussen de diverse tijdsperiodes 1969 en 1989, met de schrijver die als veertiger plots en tegen zijn zin geconfronteerd wordt met de gevolgen van zijn losbandige gedrag van een paar decennia geleden. Een en ander speelt zich af in een luxe prostitutienetwerk waarvoor jonge vrouwen geronseld worden, en dat Jambers met verve beschrijft. Waarschijnlijk heeft hij veel en vaak geput uit de getuigenissen van mensen die aan bod kwamen in zijn spraakmakende documentaires die hij jarenlang maakte voor televisie. Het zorgt er alvast voor dat zijn verhaal geloofwaardig overkomt en de lezer als het ware meesleurt naar het plot.

Er is nog een gelijkenis met zijn tv-documentaires. In zijn drang om de aandacht van de lezers (vroeger kijkers) vast te houden, iets wat hem trouwens goed lukt, blijft hij soms wat vluchtig en oppervlakkig over bepaalde emoties die zijn personages ondergaan. De essentie daarvan is de pijn die de dochters ondergaan omdat ze hun vaders niet kennen, en hun moeilijke relaties met hun moeders die als vrouwen de wilde jaren van de jaren ’60 blijkbaar slechter hebben doorstaan dan de schrijver in kwestie. “De moeder van Farah en de moeder van Laura behoorden tot de generatie die de seksuele bevrijding van de vrouw had afgedwongen. Ze waren daarin tot het uiterste gegaan, maar twintig jaar later was hun liefdesleven een puinhoop”, schrijft Jambers. Zo zagen de dochters wel tal van minnaars van hun moeders komen en gaan, maar hadden ze geen vaderfiguur. En de moeders keken vol nostalgie terug naar hun jeugd maar waren vooral bezig met hun strijd tegen de fysieke aftakeling. Het plot moet de lezer zelf lezen. Het bevat een mooie afscheidsrede op een begrafenis waarin Jambers demonstreert dat hij niet alleen gewoon vlot kan schrijven maar ook literair wat in zijn mars heeft. In elk geval is dit een geslaagd debuut.

Terwijl ik dit neerschrijf overvalt mij de gedachte dat Jambers die toch zoveel van dichtbij heeft gezien tijdens zijn tv-carričre, misschien moet beginnen aan een reeks politie- of detectiveromans met vaste figuren die zaken moeten oplossen in het Antwerpse. Met zijn verbeeldingskracht en vlotte pen kan hij in een mum van tijd Aspe evenaren en zelfs overtreffen.


Recensie door Dirk Verhofstadt

Paul Jambers, De ontsporing, Houtekiet, 2011

Links
mailto:verhofstadt.dirk@telenet.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be