Islam and the Future of Tolerance

boek

Sam Harris en Maajid Nawaz

De toekomst van de islam, zowel in het Westen als in overwegend islamitische landen, is een van de meest veelbediscussieerde onderwerpen van onze tijd. En dat is zeker met een reden. De islam verkeert wereldwijd in een crisis, en de toekomst van deze religie is onzeker. Velen schrijven hier dan ook over, maar slechts weinigen met zoveel diepgang, inhoudelijke kennis en een kritisch-genuanceerde houding als Sam Harris, een bekende Amerikaanse atheďst en religiecriticus, en Maajid Nawaz, een Britse ex-radicaal die later deradicaliseerde en de Quilliam Foundation – een denktank die strijdt tegen radicalisering – oprichtte, zich in het maatschappelijk debat hard maakt voor hervorming van de islam wereldwijd en zich daarnaast ook sterk uitspreekt tegen het islamisme, de politieke islam.

In hun boek Islam and the Future of Tolerance. A Dialogue interviewt Harris Nawaz over cruciale onderwerpen in het islamdebat zoals het islamisme, religiekritiek, vrijheid van meningsuiting, afvalligheid, secularisme, radicalisering en de toekomst van de islam in Europa en daarbuiten. Het boek is opgezet als een vraag- en antwoordgesprek waarbij Harris steeds een stelling opwerpt over de islam – veelal kritisch ingestoken waarbij Harris de rol van de advocaat van de duivel op zich neemt – en Nawaz vervolgens zijn ideeën uitdraagt in zijn reacties op de stellingen van Harris. En daarin zit het meest interessant element van het boek, het denken van Maajid Nawaz dat uiteengezet wordt in de antwoorden op de vragen van Harris.

Nawaz kenmerkt zich in deze antwoorden als een seculiere, liberale en progressieve islamitische denker, die redeneert vanuit het gedachtegoed van de mensenrechten en de democratie en die vanuit die lens ook pleit voor hervorming van de islam. En daarbij laat hij zich uiterst kritisch uit over het islamisme, wat hij beschouwt als de grootste bedreiging van de toekomst van de islam vandaag de dag. Nawaz missie zit hem in het ‘de-islamistiseren’ van met name de moslimgemeenschappen in Europa, wat naar zijn mening cruciaal is om de toekomst van de islam in te bedden in het gedachtegoed van de mensenrechten en de democratie. Nawaz toont zich hiermee een uiterst vooruitstrevende denker, die niet ervoor terugdeinst pijnlijke conclusies te trekken, maar daarbij ook een hoopvolle impressie geeft van hoe de islam wereldwijd vooruit kan gaan.

Het enige probleem is dat het gedachtegoed van Nawaz voor velen in de moslimgemeenschapen van Europa, en in overwegend islamitische landen, waarschijnlijk vooralsnog té vooruitstrevend is. Nawaz en zijn denk tank Quilliam worden – zowel vanuit orthodox- en conservatief-islamitische hoek als vanuit reactionair-linkse hoek – door sommigen weggezet als atheďsten die de islam bedreiging, of die erop uit zijn om de islam zwart te maken. De hervorming van de islam is daarom ook – iets wat Nawaz eveneens beaamt – een proces dat eerder generaties dan jaren zal duren.

Nawaz speelt probeert hierbij zowel in Europa als daarbuiten een voortrekkersrol te spelen, en heeft ook absoluut de bagage om dit te doen. Islam and the Future of Tolerance is verplicht leesvoer voor diegene die zich interesseren voor het islamisme, islam, het bestrijden van radicalisering en de multiculturele samenlevingen van Europa. Zonder kennis genomen te hebben van het denken van Maajid Nawaz is de persoonlijke kijk op deze onderwerpen nog niet vervolmaakt. Dit boek zou daarom ook absoluut gelezen moeten worden, al is het alleen maar omdat het een hoopvolle en heldere stip op de horizon vormt in een debat over een onderwerp dat helaas in veel gevallen wordt gekenmerkt door doemdenken.


Recensie door Gert Jan Geling

Sam Harris en Maajid Nawaz, Islam and the Future of Tolerance. A Dialogue, Harvard University Press, 2015

Links
mailto:gjjgeling@hotmail.com
Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be