Groei maakt gelukkig

boek

Peter De Keyzer

De kaft van het boek dekt de lading volledig, de tekening incluis. Groei maakt gelukkig is een optimistische aanbidding van groei als de enige weg uit het dal waar we nu inzitten. De taart moet groter, en ook dat kan maar op één manier: door de principes van de vrije markt altijd en overal te laten spelen, het spel van vraag en aanbod, waarbij de prijs een eerlijk signaal is dat ons handelen stuurt. Telkens de vrije markt, en onze vrijheid in het algemeen, wordt gefnuikt, boet de groei erbij in, en bijgevolg het algemeen welzijn. Peter De Keyzer hakt in op alles wat de vrije markt in de weg staat: maximum- of minimumprijzen, overheidssubsidies, minimumlonen, verloning volgens anciënniteit, monopolies, protectionistische maatregelen, ingewikkelde fiscaliteit en allerhande overheidsbemoeienis.

Er is wel degelijk een rol weggelegd voor de overheid: ‘(...) het opstellen en afdwingen van regels, het aanbieden van publieke goederen, het ophalen van belastingen voor de financiering daarvan, het ontmoedigen van schadelijk maatschappelijk gedrag en het aanmoedigen van nuttig maatschappelijk gedrag.’ ‘Herverdeling’ is een opvallende afwezige in dit lijstje. De overheid hoort van De Keyzer aan herverdeling te doen, maar met mate: marktimperfecties corrigeren en de ongelijkheid niet te ver laten doorslaan om de sociale rust, en daarmee ook de groei, niet in gevaar te brengen. De slinger is volgens de auteur echter te ver doorgeslagen. Omwille van herverdeling heeft de overheid schulden aangegaan en zeer hoge belastingen geheven, wat de bereidheid tot werken en ondernemen fnuikt. Hoe meer de focus ligt op herverdeling van de welvaart, hoe minder welvaart er zal zijn om de facto te verdelen.

Zonder het woord te gebruiken, belijdt De Keyzer zijn geloof in het trickle down principe. De motor van welvaartsgroei is productiviteitsverhoging, via innovatie. Daarom moet er ten volle ingezet worden op onderwijs, onderzoek en ontwikkeling. Een andere stimulerende factor is administratieve vereenvoudiging. De auteur pleit voor een basisinkomen voor iedereen en een vlakbelasting op inkomen, ongeacht of dit inkomen komt van arbeid of kapitaal, met een afschaffing van uitzonderingen en aftrekposten.

Het boek heeft me zeker niet onberoerd gelaten. Meermaals heb ik grote ogen getrokken, af en toe heb ik het boos in de hoek gegooid. Er staan enkele briljante passages in. Zo laat de auteur zien hoe het fileprobleem een gevolg is van een marktfalen, omdat de autoweg tijdens de spits aan de automobilisten aangeboden wordt aan een te lage prijs, en dat een intelligente tolheffing vanuit die invalshoek de evidente oplossing is. Bij het lezen van andere passages bekruipt me een gevoel van onbehagen. Bijvoorbeeld met betrekking tot het welbekende proces van creatieve destructie signaleert het boek ‘persoonlijke drama’s’, die onvermijdelijk zijn en ons niet mogen verleiden tot het in stand houden van wat gedoemd is om te verdwijnen, omdat dit ons groei en welvaart kost. Groei en ongelijkheid zijn keerzijden van onze welvaart. Je hebt het één niet zonder het ander.

Het optimisme in het boek is aanstekelijk en komt ook tot uiting in de enthousiaste schrijfstijl. Het recept van Peter De Keyzer is behoorlijk consistent en ik kan me best voorstellen dat het werkt, voor iedereen. Tegelijkertijd vraag ik me af of het wel genoeg rekening houdt met de ‘menselijke factor’. Uiteindelijk zijn mensen behept met een psyche die maakt dat zich laten leiden door angsten en percepties, houden van privileges, zich graag meten met anderen, domineren, hun macht misbruiken en ga zo maar verder. Uiteindelijk is de huidige gang van zaken, hoezeer deze onze groei en welvaart ook fnuikt, gemaakt door mensen. In de ideale wereld die Peter De Keyzer ons voorhoudt, wordt hieraan voorbij gegaan. Het boek roept bij mij veel vragen op. Zo fulmineert Peter De Keyzer tegen de in Frankrijk ingevoerde ‘rijkentaks’, omdat zulks het ondernemerschap fnuikt. Zoals elders in het boek aangegeven, zijn veel fortuinen evenwel gebouwd op marktfalen: uitbuiting van een monopolie, niet in rekening brengen van milieukosten, profiteren van protectionistische maatregelen, binnenharken van subsidies, cliëntelisme, teren op overdreven patentrechten of corruptie. Lang niet alle rijkdom is verworven via briljant ondernemerschap, wel integendeel. Misschien is het met een echt vrije markt niet mogelijk zeer rijk te worden, want dan speelt concurrentie ten volle, en keren de kansen snel. Is een rijkentaks in deze context niet nodig om bovenmatige ongelijkheid te corrigeren?

Nog in verband met ongelijkheid, stelt het boek dat een grote focus op herverdeling ons groei en welvaart kost. Dat is juist, aangezien de huidige herverdelingsmechanismen bovendien vooral de middenklasse bedienen, en niet de armsten. Kunnen we anderzijds ook niet stellen dat te grote ongelijkheid ons ook groei kost, zeker als er rijkdom is vergaard door marktfalen? Wie meer rijkdom heeft dan hij kan opdoen, zal dit oppotten en zo uit de economie halen. Het bestaan van een circuit oligarchische goederen, zoals schilderijen waarvoor een fortuin wordt neergeteld, lijken mij hiervan een aanwijzing.

Ook stelt het boek dat alle inkomens volgens de principes van de vrije markt evenredig moeten zijn met de toegevoegde waarde die ervoor wordt geleverd. Tussen organisaties kan de prijs bepaald worden, als een overeenkomst tussen vrager en aanbieder. Hoe gaat dat binnen organisaties? Hoe bepaal je de toegevoegde waarde van een verkoper tegenover die van de magazijnier, boekhouder, de technicus, de receptionist of de CEO? Bij anderen zullen er wellicht andere vragen opborrelen. Als Groei maakt gelukkig de discussie wil aanzwengelen, is het zeker en vast in zijn opzet geslaagd.


Recensie door Stef Renkens

Peter De Keyzer is hoofdeconoom bij BNP Paribas. Eerder werkte hij als hoofdeconoom bij ABN Amro en het Brusselse beurshuis Petercam. Daar volgde hij Geert Noels op.

De Keyzer Peter, Groei maakt gelukkig. Een optimist over vrije markt en vooruitgang, Lannoo, 2013

Links
mailto:stef.renkens@gmail.com
Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be