De achterkant van de Amerikaanse droom

boek vrijdag 20 mei 2005

Barbara Ehrenreich

‘Tussen de middag alleen Doritos of hotdog eten, waardoor je je al gammel voelt terwijl je werkdag er nog lang niet op zit. Wonen in je auto of je busje. Met je kiezen op elkaar moeten doorwerken als je iets mankeert, omdat je geen ziektekostenverzekering hebt en je ook niet wordt doorbetaald als je een dag thuisblijft zodat je de volgende dag geen eten kunt kopen’: dat dergelijke toestanden op den lange duur niet vol te houden zijn, doet Barbara Ehrenreich stellen dat armoede eerste en vooral een noodtoestand is. Velen Amerikanen fronsen hun wenkbrauwen. Dat ze gaan werken zoals iedereen willen ze zeggen, dat ze gaan werken zoals ‘wij’. Maar dat is het nu juist wat de Amerikaanse journaliste ons door haar experiment heeft proberen aantonen: ze werken, zelfs veel meer dan de meeste van ‘ons’.

Barbara Ehrenreich gaat aan de slag als serveerster in Florida, als werkster in Maine en als winkelbediende in Minnesota. Steeds opnieuw leert ze mensen kennen die hun leven doorbrengen in de toestand in welke zij zich kunstmatig heeft gebracht. Allemaal zijn het mensen die er op zijn minst twee laagbetaalde jobs op nahouden om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen. En het is niet omdat ze wild doen. Het is niet omdat ze niet met geld kunnen omgaan. Aan zeven dollar per uur - bruto of netto blijkt hetzelfde te zijn - kom je nauwelijks rond, zeker niet als de huren waanzinnig hoog liggen (625 dollar per maand, exclusief water en gas, voor een woonwagen in een achterbuurt).

Bovendien zijn het jobs die een mens zowel fysisch als psychisch kapotmaken. In een restaurant moet mevrouw Ehrenreich uren aan een stuk met borden rondlopen, zonder recht op een zitpauze, dag na dag, zeven dagen in de week. Als werkster is het spurten geblazen van huis naar huis, waar ze moet heffen en sleuren, terwijl de middagpauze genoten moet worden achter het stuur. De winkelbediende mag haar twee kwartiertjes pauze opofferen om naar het toilet te gaan en om een drankje te hollen, eventjes neerzitten kan niet. En al de kwalen die zo veroorzaakt worden, moeten verbeten worden. Het overdonderend fysische labeur gaat samen met een psychologische onderdrukking die je tot een ware loonslaaf maakt, een mens die ieder gevoel van beheersing over zijn lot verloren heeft. Van de systematische, vernederende drugstests, over de totaal willekeurige aanwervingprocedures, tot en met het dictatoriale management dat het recht heeft je te fouilleren, te ondervragen en te ontslaan, je eigenwaarde als mens krijgt het zwaar te verduren.

Zelfs de persoon van Barbara Ehrenreich, doctor en journaliste, krijgt het zwaar te verduren. Dan wordt ze door lafheid overmand en laat de Tsjechische bordenwasser die ze Engels leert en ten onrechte beschuldigd wordt van diefstal aan zijn lot over. Of dan begint ze haar medemens te haten en weerzinwekkende gedachten te koesteren. Het lot van deze laagbetaalde arbeiders blijkt zo van de bitterste. Dat dit kan in een land als Amerika dat een bijna volledige werkgelegenheid kent, is onbegrijpelijk. De schaarsheid van de werkkrachten zou het immers moeten mogelijk maken dat de arbeiders eisen kunnen stellen en slechte werkgevers massaal verlaten. Niets is minder waar: laag aanbod en hoge vraag leidt niet altijd tot hoge lonen.

Zelf geeft Barbara Ehrenreich een aantal aanzetten die verklaren waarom het meest fundamentele principe van de economie, dit van vraag en aanbod, op de laagbetaalde arbeidsmarkt niet geldt. Allemaal staan ze in verband met de armzalige situatie waarin sommige mensen zich bevinden. Logistieke beperkingen, onvoldoende mogelijkheden goed te vergelijken, kosten verbonden met het veranderen van werk, psychologische druk door de werknemers: dit zijn allemaal factoren waardoor de werkgevers zich kunnen verzetten tegen de marktprincipes en hun medemens schaamteloos kunnen uitbuiten.

Kent Europa een achterkant aan haar droom? Zijn er ook bij ons van die schimmen die in het zweet des aanschijns ons bedienen op onze wenken en er niets aan overhouden?


Recensie door Kevin Torck

Barbara Ehrenreich, De achterkant van de Amerikaanse droom, Atlas, 2005

Links
mailto:Kevin.Torck@telenet.be
Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be