Misschien heeft u ooit al eens gehoord over 'Dunbar's number'. In 1993, toen het aantal vrienden op Facebook, volgers op Twitter en connecties op LinkedIn nog niet de statussymbolen waren die ze ondertussen zijn, postuleerde antropoloog, primatoloog en evolutionair psycholoog Robin Dunbar dat een individu maximaal met zo'n 150 andere individuen een stabiele sociale relatie kan onderhouden. Kort gesteld komt dat door een cognitieve limiet (je moet gezichten en namen onthouden) en door de beperkte tijd (relaties onderhouden kost tijd). Zestig procent van onze tijd brengen we dan ook slechts met zo'n vijftien personen door. Die vijftien bestaan uit een support-netwerk van vijf intimi en tien andere vrienden waar we ons heel nauw bij betrokken voelen. Maar een intieme liefdesrelatie kunnen we volgens Dunbar slechts met n iemand tegelijk hebben. Zijn het er meerdere dan steekt er toch n kwalitatief bovenuit.

Zijn nieuwste boek, The Science of Love and Betrayel, werd meteen vertaald door Margreet De Boer. In de Nederlandse vertaling kreeg het met Alles over het (soms bizarre) gedrag van mens en dier een meer passende ondertitel. Dit boek gaat immers over veel meer dan liefde en bedrog. De auteur legt de intieme romantische paarvorming wel aan de basis van menselijk samenleven. Het gaat volgens Dunbar over hoe we omgaan met leven en dood. Primaten en mensen hebben daar hun eigen manier voor gevonden, en mensen zijn op dat vlak wel een erg succesvolle soort gebleken. De afbeeldingen op de cover en achterflap van de Spectrum uitgave lijken te zinspelen op de evolutie in de verklaringen van menselijk gedrag. Naast de verklaringen op basis van het recente onderzoek is de weg en geschiedenis die ons naar deze verklaringen heeft geleid zeker een deel van het verhaal dat Dunbar brengt.

In dit boek poogt Dunbar ons op basis van verschillende onderzoeken de neurologische en evolutionaire oorsprong en de psychologie van verliefdheid en diverse menselijke relaties te laten begrijpen. Bij het openslaan van het boek krijg je al meteen doorsnedes van de menselijke hersenen met daarnaast de benamingen van de delen te zien. Dit is dus geen stationsromannetje over de liefde. Het gaat Dunbar vooral om de biologische kant, om de zuiver fysiologische en genetische factoren. Maar evengoed probeert de auteur een brug te slaan tussen het relatief duidelijke biologische fundament van ons gedrag en de psychische, sociale, historische en evolutionaire omstandigheden die ons gedrag hebben gevormd. Het biologisch proces moet gebruik maken van complexe en gelaagde processen op fysiologisch en psychologisch niveau die maken het rijkgeschakeerde weefsel uit dat mensen als hun persoonlijk leven ervaren.

Dunbar probeert wie wat argwanend staat tegenover al te veel wetenschap gerust te stellen: de kennis van wetenschappers kan niet alle magie en pozie van onze emoties doen verloren gaan. Niet voor niets plaatst hij aan ieder hoofdstuk een motto ontleend aan de gedichten van Robert Burns (maar die waren in de Nederlandse uitgave misschien beter onvertaald gebleven). De wetenschapper stelt dat we dichters moeten vereren. De verbindingen tussen de taalkundige en de emotionele centra in het menselijk brein zijn namelijk verre van ideaal. Dichters zijn volgens Dunbar dan ook uitzonderlijke individuen (en goede pozie zeldzaam). Dichters hebben een bijzondere toegang tot hun emotionele brein. Als doorsnee mens 'voelen' we onze emoties wel maar we begrijpen ze niet altijd. Dichters slagen er in zaken te vertolken die zich onder de oppervlakte afspelen. Het zijn net die zaken die voor wetenschappers moeilijk toegankelijk zijn en dat bemoeilijkt het wetenschappelijk onderzoek van menselijk gedrag.

Anders dan zijn collega Frans De Waal ziet Robin Dunbar wel iets in het mensbeeld van Thomas Hobbes. In het mensbeeld van Dunbar nemen de verhoudingen tussen mannen en vrouwen een heel belangrijke plaats in. Jongemannen zonder perspectief zullen altijd en overal voor overlast zorgen en er hoeft soms maar weinig te gebeuren of onrust en chaos slaan toe. Dat geldt volgens Dunbar bij uitstek in een situatie van een vrouwentekort. "Degenen die geloven dat de menselijke soort te aardig is voor dit soort geweld of dat het probleem zich in haar geval gewoon niet voordoet, hoeven alleen maar naar de geweldcijfers te kijken. Zelfs in onze verlichte tijden liggen geweld en verkrachting altijd onder het dunne laagje beschaving op de loer. En wanneer in een oorlog of een burgeroorlog de sociale controle wegvalt, wordt het probleem nog vele malen erger."

De hoogleraar aan de universiteit van Oxford voorzag het boek van een uitgebreide en handige verklarende woordenlijst voor wie niet vertrouwd is met termen als amygdala, cortisol, hypothalamus, vasopressine en ventromediale cortex. De bibliografie die opgedeeld is per hoofdstuk oogt ook indrukwekkend. Maar dit boek hoeft de niet in antropologie of psychologie gedoctoreerde lezer niet af te schrikken. Dunbar verwijst een aantal gangbare ideen over de mens en menselijke relaties naar de prullenmand. Weet dus dat een aantal onderzoeksresultaten misschien moeilijk zal te rijmen vallen met je persoonlijke overtuigingen of er zelfs lijnrecht tegenin gaan. Dit boek verzamelt heel wat onderzoeken en bevindingen over dierlijke en menselijke relaties. Na het lezen kijk je weer ongetwijfeld weer anders naar de mens en zijn soms bizarre gedrag. En toch zal het leven vol blijven zitten met verborgen boodschappen waarop we vaak al even onbewust reageren.


Recensie door Claude Nijs

Robin Dunbar, De wetenschap van liefde en bedrog, Spectrum, 2012

Links
mailto:claudenijs@icloud.com
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be