Zijn mannen nodig?

boek vrijdag 14 december 2007

Maureen Dowd

Mannen zullen in de toekomst niet langer nodig zijn om het menselijk geslacht in leven te houden. Dat is de zowat de baseline van het nieuwste boek van journaliste Maureen Dowd die werkt voor The New York Times. Daarvoor schreef ze de bestseller Bushworld waarin ze de situatie in Amerika beschreef onder de presidenten vader en zoon Bush, en dat was niet zo aardig voor de betreffende mannen. Maar in dit boek gaat Dowd een stap verder. Haar stelling is dat de tweede feministische golf, die plaats vond in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, uiteindelijk weinig of niets heeft opgebracht. Tal van glansrijke feministische triomfen hadden volgens haar, achteraf gezien, zelfs een averechtse werking. Meer nog dan haar ophefmakende stelling dat mannen in de toekomst niet langer nodig zullen zijn (want dat zal nog vele duizenden jaren duren) valt ze hiermee de zelfgenoegzaamheid en het gebrek aan rechtlijnigheid aan van de feministische beweging.

In haar woord vooraf wijst de schrijfster Naema Tahir op de actuele trend bij vrouwen om er opnieuw jong en aantrekkelijk uit te zien. Als vrijgevochten moslima is dit een opmerkelijke stelling. Zo wijst ze op het feit dat de reactie van heel wat moslimvrouwen tegen de patriarchale structuur juist voortkomt uit het verlangen van vrouwen naar schoonheid. Daarmee geeft ze aan dat de strijd van vrouwen universeel is maar daarom niet gelijkloopt met de feministische beweging die vrouwen op alle vlakken gelijk wilde stellen met mannen. De realiteit heeft aangetoond dat vrouwen zelf dit niet wensen, maar dat ze elk op zich een eerbiedwaardige plaats willen veroveren in de samenleving. Naema Tahir is daar zelf een voorbeeld van. Als dochter van Pakistaanse ouders werd ze gedwongen om te huwen met een voor haar onbekende man. Ze verzette zich en gaat nu door het leven als een vrijgevochten vrouw met een eigen wil. Die wil uitte ze in haar boeken en maakte haar tot een van de iconen van de derde feministische golf.

Maureen Dowd groeide op in een mannenwereld. Het gezin was katholiek, haar vader was rechercheur, ze had drie broers en de hoofdstad van het land waar ze woonde stond vol met standbeelden van vereerde mannen. Ze begrijpt mannen niet en ze begrijpt evenmin waarom ze mannen niet begrijpt. Maar dat wordt in de loop van haar lezenswaardig boek snel duidelijk. ‘Velen denken nog dat mannen nodig zijn voor de voortplanting, maar dat zal in de toekomst snel veranderen’, zo stelt Maureen Dowd. Het mannelijke Y-chromosoom blijkt volgens wetenschappers immers tot uitsterven bedreigd, terwijl de vrouwelijke X-chromosoon aan kracht toeneemt. Binnen een jaar of 125.000 zullen zowat alle mannen steriel zijn. Maar dat betekent volgens haar niet dat vrouwen het stilaan voor het zeggen krijgen. Integendeel, vrouwen gedragen zich steeds meer onderdanig en willen kost wat kost ‘scoren’ bij mannen. Tal van vrouwen zijn sinds de jaren zestig en zeventig met een eigen carrière begonnen, maar uit onderzoek blijkt dat meer dan de helft van hen kinderloos blijft. Vrouwen willen niet zozeer (uiterlijke) gelijkheid met de man, maar net aantrekkelijk zijn voor mannen, en dit op alle vlakken, maar waarbij het seksuele wel de hoofdrol speelt.

‘Het feminisme heeft een nanoseconde geduurd, maar de reactie erop duurt al veertig jaar’, zo klinkt Dowds vernietigende analyse van de moderne vrouwenbeweging. Ze verwijst naar het feit dat in tal van sectoren vrouwen nog steeds niet aan de bak komen. Denk aan de kerk waar een achtenzeventigjarige bekrompen aartsconservatief paus werd, iemand ‘die de baas was van een instelling die vroeger de Inquisitie heette en als jongeling bij de Hitlerjugend zat.’ Ze verwijst naar tal van Arabische landen waar vrouwen behandeld worden als minderwaardige burgers terwijl westerse leiders dat land als hun ‘bondgenoot’ beschouwen. Maar evenzeer verwijst ze naar Amerika zelf waar de wetgeving over religie blijkbaar belangrijker wordt geacht dan de wetenschap – denk aan de opkomst van het creationisme – en waar vrouwen opnieuw een tweederangsrol vervullen. Heel scherp stelt ze vast dat mannen nog steeds een grotere seksuele drang hebben, maar dat zowat alle wetten en beperkingen gericht zijn tegen het vrouwelijke libido. Dat is zeker het geval in orthodoxe religieuze gemeenschappen waar het patriarchaat een heuse comeback maakt ten koste van de zelfbeschikking van vrouwen.

Vrouwen zijn de voorbije decennia weer teruggevallen op ‘listig courtisanegedrag’, aldus Dowd. Dat leidt ze af uit de teksten en beelden in de meeste succesvolle tijdschriften voor vrouwen zoals Cosmopolitan. Het komt er voor vrouwen weer op aan mannen te veroveren en te behagen. ‘Toen het feminisme net opkwam, werd aangenomen dat vrouwen in de toekomst minder hard op hun uiterlijk zouden worden afgerekend. Het tegenovergestelde is het geval. Uiterlijk is belangrijker dan ooit’, zo luidt het oordeel van de auteur. Dat zie je aan de explosieve groei van de plastische chirurgie en het gebruik van middelen om het gezicht en lichaam te verfraaien. In de VS wordt jaarlijks 8,4 miljard dollar gespendeerd aan cosmetische ingrepen. ‘Vrouwen laten zich gewillig net zo lang oprekken en opvullen tot hun extreme proporties de mannelijke begeerte bevredigen.’ Elke vrouw wil eruit zien als de vrouwen in Desperate Housewives, wat Dowd doet besluiten dat het feminisme is overwonnen door het narcisme.

En Dowd gaat nog een stap verder. Ze wijst op de enorme consumptie van cosmetische psychofarmaceutische pillen, middelen tegen pijn, tegen onrust, tegen depressies en tegen slapeloosheid. ‘De generatie van seks, drugs en rock-‘n-roll is verworden tot een generatie van Viagra, antidepressiva en lippenvullers’, verwijt ze. Tegelijk zien we dat de samenleving steeds vaker geconfronteerd wordt met pornografie, zeker in de popcultuur. Daartegenover ontwikkelde zich een ietwat hypocriete houding tegenover seksuele intimidatie en ongewenste intimiteiten. Hypocriet omdat regels en wetten terzake zo moeilijk afdwingbaar zijn en vrouwen, als het erop aankomt, toch in het zand bijten. Waarbij Dowd keihard uithaalt naar Hillary Clinton die het overspel van haar man Bill vergoeïlijkte om haar eigen kansen op het presidentschap niet te verspelen. Maar dat was nog maar peanuts tegenover haar beslissing om Bush te steunen om troepen naar Irak te sturen, omdat ze net wou bewijzen dat vrouwen ook ‘hard’ kunnen zijn. Voor Dowd is dit het bewijs dat Hillary Clinton – het feministisch icoon bij uitstek – druk bezig is met haar campagne om de eerste vrouwelijke president van de VS te worden, en daarvoor bereid is de vrouwelijke solidariteit de doodsteek toe te dienen.

Of vrouwen nu nog mannen nodig hebben is na lezing van dit boek niet zo duidelijk. Aan de hand van Dowds essays zou je eerder menen van wel. Op een grappige, ironische en vaak sarcastische manier fileert ze het gedrag van bekende Amerikanen die hun pik niet onder controle kunnen houden, maar ook van vrouwen die bereid zijn om liters vet weg te laten zuigen om de aandacht van mannen vast te houden. Maar geen nood, aldus de auteur, als vrouwen allemaal hetzelfde gezicht of lichaam hebben, zullen mannen misschien een voorkeur ontwikkelen voor meiden met lachrimpeltjes en zwembandjes. Want één zaak is alvast zeker: vrouwen zijn nodig.


Recensie door Dirk Verhofstadt

Maureen Dowd, Zijn mannen nodig, Bert Bakker, 2006

Links
mailto:verhofstadt.dirk@pandora.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be