De geur van vrijheid

boek

Giuseppe Catozella

Dit boek vertelt het levensverhaal van Samia Ysuf Omar (1991-2012). Ze woont in Mogadishu, Somalië, in een zeer arm gezin met zeven kinderen die samen één kamertje delen. Op haar acht jaar droomt ze al van de Olympische Spelen. Haar groot voorbeeld is Mo Farah, die grotendeels in Engeland opgroeit. Samia traint in de stofferige straten van haar stad, die gecontroleerd wordt door Al-Shabaab, fundamentalisten die tegen vrouwen en tegen sport zijn. Eén keer per jaar is er een loopwedstrijd door de straten van de stad, tussen de huizen vol kogelgaten als gevolg van de bijna permanente gevechten tussen de milities. Bij haar eerste deelname wordt ze achtste, haar vriendje en “trainer” Ali 149ste. Ali verdwijnt nadien en wordt lid van Al-Shabaab.

Geleidelijk aan haalt Samia eerste plaatsen en legt ze zich toe op de 200 meter. Op een dag (er wordt niet gezegd wanneer) besluit Al-Shabaab dat vrouwen enkel nog op straat mogen komen in zwarte boerka, waarbij enkel de ogen te zien zijn. Ook lopen moet dan met een boerka aan, ondanks de hitte. Ze traint dan meestal ’s nachts in een slecht stadion. Ze krijgt een chronometer en merkt dat ze 16”32 loopt op de 100 meter en 32”90 op de 200 meter. Ze beseft dat ze veel moet verbeteren. Op haar 15de maakt ze voor het eerst een lange nachtelijke busreis naar Hargeisa. Hoewel ze niet geslapen heeft, wordt ze nationaal kampioen op de 100 en 200 meter, in 15”83 en 32”77. De terugreis duurt 21 uur. Kort daarna komt een man van het Somalisch Olympisch Comité haar vragen of ze atleet wil worden. Ze mag in buurland Djibouti gaan lopen tegen echte atletes en wordt zesde van de acht.

In oktober 2007 vlucht haar zus naar Europa omdat ze de terreur van Al-Shabaab niet langer aankan. In 2008 mag Samia naar de Olympische Spelen, samen met nog één ander atleet: Abdi Said Ibrahim. Haar eerste droom is in vervulling gegaan. Ze ziet voor zichzelf drie nobele doelen: presteren op de Spelen, de Somalische vrouwen bevrijden uit de slavernij waaraan ze door hun mannen onderworpen worden en haar land bevrijden van de oorlog. In Beijing is ze onder de indruk van het geweldige vliegveld en van het hotel. Op 8 augustus maakt ze de openingsceremonie mee. Met hun twee zijn ze de kleinste delegatie. Op 19 augustus loopt ze de series van de 200 meter. Ze is de kleinste, jongste en magerste. De andere atletes zoals Veronica Campbell zijn veel krachtiger en ook veel mooier en functioneler gekleed. Samia eindigt als laatste, in 32”16, op 10 seconden van Campbell. Toch krijgt zij het meeste applaus en een pak journalisten rondom zich. Abdi eindigt op de 5000 m als 37ste, in 14’21”58.

Na haar thuiskomst, krijgt Samia ineens veel brieven van vrouwen uit vele Islamitische landen, die haar bewonderen omdat ze ongesluierd gelopen heeft. Ze blijft trainen, maar beseft dat haar prestaties niet zullen verbeteren in die omstandigheden: geen trainer, te weinig eten, te veel miserie en gevaar. Op een bepaald moment besluit ze samen met de Amerikaanse journaliste Teresa Krug om het gevaarlijke Somalië te verlaten en in Ethiopië te gaan trainen bij Eshetu Tura. Die heeft nog elf andere Somalische en Ethiopische atletes onder zijn hoede. Maar zo lang ze geen papieren uit Somalië krijgt, mag ze overdag niet meetrainen. Ze traint dan ’s nachts. Dat houdt ze maanden vol.

Op 15 juli 2011, ze is dan net 20 geworden, besluit ze om naar Europa te vluchten, met de hulp van dure en ongenadige mensensmokkelaars. Daar wil ze zich voorbereiden op de Olympische Spelen van Londen. Het wordt een verschrikkelijke en eindeloze tocht door Soedan en de Sahara. Op een dag heeft ze zoveel dorst dat ze van een kraan dringt, hoge koorts en dysenterie krijgt en bijna sterft. Op 12 oktober belandt ze in Libië. Ze reist van de ene gevangenis naar de andere. Met geld dat haar zus uit Finland overmaakt, kan ze telkens opnieuw de smokkelaars betalen. Op 15 december 2011 bereikt ze Tripoli, de verzamelplaats van illegalen uit heel Afrika. Na een zoveelste betaling vertrekt ze eind maart 2012 met een overvolle boot richting Italië. De boot valt stil op de derde dag. Een Italiaans schip weigert hen op te pakken. Samia springt in zee en wil er naartoe zwemmen, maar ze verdrinkt. De Olympische Spelen haalt ze dus niet meer. Mo Farah wel: die wint er zowel de 5000 als de 10.000 meter.

De stijl van het boek is eenvoudig. Er is afwisseling tussen rust en spanning. Samia straalt kracht en vastberadenheid uit, ondanks het verlies van haar vader die vermoord wordt, van haar zus die vlucht en van haar vriend die de kant kiest van Al-Shabaab. Als lezer krijg je permanent een gevoel van een hopeloze strijd tegen allerlei overmacht. Het boek stemt tot nadenken over de eindeloze stroom vluchtelingen die hun geluk in Europa willen zoeken en over de omstandigheden waarin vooral vrouwelijke atleten moeten leven en trainen in arme en Islamitische landen.


Recensie door Jef Abbeel

Giuseppe Catozella, De geur van vrijheid, De Geus, 2014

Links
mailto:jef.abbeel@skynet.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be