De Vertraagde Tijd

boek vrijdag 22 oktober 2004

Arnold Cornelis

De filosoof Arnold Cornelis zegt dat ieder van ons een verborgen programma in zich draagt. Vanuit dat programma, dat zich in de tijd ontvouwt, ontwikkelen we ons. Dat gebeurt onbewust. Eerst zijn we nog volop bezig met iets dat ons tot dan toe bevredigde, het volgende moment ‘klopt’ er iets niet meer, ervaar je een kortsluiting tussen jezelf en je omgeving. Uitgeblust, burn-out? Er is iets veranderd: het verborgen programma brengt je zonder dat je je dat bewust bent in een volgende fase. Dat betekent dat iedereen van tijd tot tijd overgangen ervaart, van de ene fase in zijn leven naar de andere. Dat brengt pijn en onzekerheden met zich mee, en emoties die Arnold Cornelis benoemt als angst, boosheid en verdriet.

Hij beschrijft ook hoe de externe tijd, die wij als drukte, tijdsdruk, deadlines ervaren, ons vaak zozeer domineert dat we niet de tijd nemen om die emoties toe te laten en ons verhindert om te luisteren naar de signalen die het verborgen programma uitzendt over de weg die we in deze volgende fase zouden moeten gaan.

Het kan zijn dat jouw verborgen programma iets wil dat niet meer aansluit bij jouw oorspronkelijke vertrouwde omgeving. Het kan zijn dat de externe sturing vanuit die omgeving haaks staat op de interne sturing die je vanuit het verborgen programma ervaart. Soms is een klein initiatief, opnieuw afstemmen waar jij en de ander(en) heen willen, voldoende om de situatie weer aan te passen aan jouw ontwikkelingsfase. Soms is een meer radicale stap nodig: serieuze reflectie, een denkpauze, tijd voor iets anders. Cornelis gaat ervan uit dat je spiegels nodig hebt om je van je innerlijke ontwikkelingsproces bewust te worden. Als je door anderen wordt gespiegeld zie je beter waar je op uit bent, wat je wilt, en vooral wat er daarin verandert en veranderd is. Als je jezelf wilt sturen vanuit de ontwikkeling van het verborgen programma is het goed om gesprekspartners te zoeken. Via deze ‘communicatieve zelfsturing’ wordt ook beter duidelijk welke mogelijkheden de wereld biedt voor de behoeften en kwaliteiten die uit het verborgen programma naar voren gekomen zijn.

Zo is het raadzaam om voldoende tijd te nemen (extern tijd te reserveren) om te luisteren naar de signalen vanuit je interne ontwikkelingsproces en ze niet als ‘irrationele, emotionele stoorzenders’ af te doen.

Onzeker en gefocust als we vaak zijn op de signalen uit de buitenwereld – aardig gevonden willen worden, maatschappelijk slagen – besteden we vaak veel meer aandacht aan datgene dat zich van buitenaf aan ons bewustzijn opdringt (status) dan aan datgene wat zich van binnenuit laat horen (zelfzorg). Maar of je er nu naar wilt luisteren of niet: als je er niet op reageert worden de signalen steeds sterker, net zo lang totdat je er wel naar luisteren moet, en handelen wilt. En dan ben je misschien al uitgeput, heb je een burn-out, ben je depressief. Die burn-out dient zich op steeds lagere leeftijd aan; eind twintig- begin dertig jaar is geen uitzondering. Niet leuk als je er in zit. Maar misschien, als mogelijkheid om er tegenaan te kijken, een ‘vermomde zegen’, een geluk bij een ongeluk, omdat het je aanzet tot verandering. Tot zoeken naar wat echt bij je past, in plaats van door te modderen op een doodlopende weg.

Cornelis zegt iets zeer treffends; hij zegt: hoe begaafder, hoe gevoeliger. Hij bedoelt: gevoeliger voor de signalen vanuit de ontwikkeling van ons verborgen programma, voor angst, boosheid en verdriet als waarschuwingssignalen voor een nakende kortsluiting tussen jezelf en de wereld. En ontvankelijker voor geborgenheid, energie en inspiratie van binnenuit, als signalen voor harmonie en bevruchting tussen jouw ontwikkeling en de ontwikkeling van je omgeving.

Veranderen leidt altijd naar meer: meer betekenis, meer inspiratie en daarmee plezier, en nooit naar minder. Tenminste, als je bereid bent je over te geven aan verandering vanuit het onontkoombare proces van het verborgen programma, om actief op zoek te gaan naar de bevrediging van de nieuwe behoeften en wensen die van daaruit worden aangegeven. Misschien kun je daar ook voor kiezen, niet alleen vanuit een soort opgedrongen noodzakelijkheid, maar echt, van binnenuit, omdat de nieuwe fase berust op een besef van wat je achter je hebt moeten laten en ook niet meer terug wilt. Omdat je vaststelt dat je eerder iets niet wist wat je nu wel weet, namelijk dat je oude ik, je oude staat, niet voor eeuwig kon voldoen. En dat je hebt gezien waaraan het je ontbrak op het moment dat de voortgang van het verborgen programma je toonde wat dat was. Dus ga je onderweg en zoek je het pad dat overeenstemt met de richting die het verborgen programma je aangeeft. Alles is tijdelijk en het enige wat ons rest is te delen en genieten van de weg.

Prof. dr. Arnold Cornelis (1934-1999) was filosoof, kennistheoreticus en auteur. Hij promoveerde in 1975 tot doctor in de wijsbegeerte aan de Rijksuniversiteit te Gent, op een proefschrift getiteld ‘De Maatschappij als Leerproces’ bij Prof. dr. Leo Apostel, zelf leerling en medewerker van de kennisfilosoof Jean Piaget. Hij doceerde filosofie en sociale theorie van de kennis aan de Universiteit van Gent, Groningen en Amsterdam. Arnold Cornelis bekleedde de leerstoel voor sociale theorie van kennis en wetenschap aan de economische sociale politieke faculteit van de Vrije Universiteit Brussel.


Recensie door Micheline Baetens



Deze recensie verscheen eerst op De Notenboom, zie www.notenboom.be


Arnold Cornelis, De Vertraagde Tijd, Stichting Essence – ISBN 90-72258-03-7.

Links
mailto:michelinebaetens@notenboom.be
Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be