Aan het werk

boek vrijdag 20 april 2012

Bill Clinton

‘It's the economy, stupid’ was de slogan van Bill Clinton bij de presidentiële verkiezingen in 1992 die hij overtuigend won tegen de toenmalige Republikeinse president George Bush, de vader van de latere president George W. Bush. Met die intussen beroemd geworden slogan slaagde Clinton erin om de meerderheid van de Amerikaanse kiezers achter zich te krijgen, want een job hebben is en blijft in de VS de cruciale doelstelling. Na acht jaar Georges Bush en zowat drie jaar Obama, blijft de boodschap van Clinton nog steeds dezelfde. In zijn boek Aan het werk. Waarom we sterke overheid nodig hebben voor een gezonde economie focust de gewezen president opnieuw op de noodzaak om meer mensen aan het werk te helpen om de overheidsschuld terug te dringen en de welvaart in de VS voor de toekomst veilig te stellen. En hij blijft er als een geboren optimist van overtuigd dat deze boodschap zal aanslaan.

Aan het werk is geen gewoon politiek pamflet. Uiteraard bevat het cijfers en gegevens waaruit moet blijken dat Bill Clinton het als gewezen president goed had gedaan, maar het boek is veel meer dan dat. Hij wijst op de groeiende onmogelijkheid binnen de VS om politici van de twee grote partijen, Democraten en Republikeinen, achter éénzelfde doel te zetten, iets wat in de jaren negentig van de vorige eeuw blijkbaar nog mogelijk was, alhoewel de Republikeinen de affaire Lewinsky gebruikten om Clinton tot aftreden te proberen dwingen. Maar uiteindelijk ging het in cruciale kwesties om het belang van het land, de VS, boven alles, ook boven de persoonlijke ambities van de presidentskandidaten. Tegenwoordig bestrijden ze elkaar ter dood ongeacht de ravage die ze aanrichten voor de bevolking. De Republikeinse voorverkiezingen zijn daar het sprekende bewijs van. De kandidaten maken elkaar publiekelijk af over banale thema’s die niet echt ter zake doen, maar hun achterban wel plezieren. Een kandidaat die ooit vreemd ging, kan het nu wel vergeten in de VS.

Daarmee legt Clinton, die zelf verwikkeld zat in de Monica Lewinsky-affaire, en weet waarover hij spreekt, de essentie bloot. De politiek is verworden tot een schouwspel waarbij de persoonlijke levenswandel van de kandidaten veel meer aandacht krijgt dan hun visie op de vele sociaaleconomische en maatschappelijke problemen waar de burgers en het land mee te kampen hebben. Centraal stelt hij het scheppen van nieuwe banen, omdat een job hebben essentieel is ‘voor de menselijke waardigheid, voor ons gevoel van eigenwaardige als nuttige, onafhankelijke, vrije mensen’. En de overheid heeft daar een belangrijke rol in. In de VS, zeker de Republikeinen, staat men bijzonder wantrouwig tegenover de overheid en vindt men dat die helemaal geen rol te spelen heeft, niet voor het stimuleren van de werkgelegenheid maar ook niet op andere vlakken. Clinton gaat recht tegen in tegen dat anti-overheidsdiscours. Zo wijst hij op de bancaire en financiële crisis die er onder meer kwam door het gebrek aan toezicht van de overheid. En het was diezelfde overheid die de banken toen behoedde voor een complete ineenstorting. Daarbij wijst Clinton op het bizarre resultaat van een Republikeins beleid zoals dat onder George W. Bush. Ondanks de belastingverlagingen en de vele bezuinigingen en privatiseringen die toen werden doorgevoerd, stegen de uitgaven van de overheid fors (met een enorme schuldenberg tot gevolg), vooral door de militaire uitgaven.

Clinton vertrekt van de Amerikaanse grondwet waaruit blijkt dat de Founding Fathers van de VS streefden naar ‘een overheid die voldoende verantwoording moest afleggen en genoeg werd beperkt om onze vrijheid te beschermen én sterk en flexibel genoeg was om zich aan te passen aan nieuwe uitdagingen’. Het laatste deel van dit artikel is vandaag een belangrijk element, iets wat ook Clinton opmerkt. Minder overheid en toch meer schulden hebben ertoe geleid dat de VS nu geld moet lenen van China, Japan, Saoedi-Arabië en andere ‘rijke’ landen waarop ze een enorm bedrag aan rentes moet betalen. Geld dat dan niet kon worden gebruikt voor investeringen in onderwijs, onderzoek en ontwikkeling. Clinton verwerpt de eenzijdige belastingverlagingen die onder Bush gebeurden, vooral te bate van de hoogste inkomens. Zijn voorstel is een belastingverhoging voor de hoogste inkomens en tegelijk een vermindering voor de lagere inkomens. Dit zou een enorme stimulans betekenen voor de consumenten en op die manier voor de economie en de tewerkstelling.

Interessant is zijn visie op de vergrijzing en de pensioenregeling. Zo werd een wet goedgekeurd om de leeftijd waarop mensen recht hebben op een volledige uitkering jaarlijks met twee maanden te verhogen, zodat ze in 2027 op 67 jaar zal liggen (effectieve leeftijd). Volgens onderzoek is dit nog niet voldoende om het systeem in stand te houden, maar moet men streven naar 69 jaar, tenminste voor mensen die geen zware arbeid doen. Tegen dan zal de levensverwachting immers een stuk hoger liggen dan vandaag; Maar, net zoals in Europa, streeft hij naar een systeem om de actieve beroepsbevolking gevoelig uit te breiden zodat meer mensen bijdragen aan het gehele systeem. En dat is een globale verantwoordelijkheid, van overheid, werkgevers en werknemers om ervoor te zorgen dat werken op oudere leeftijd doenbaar blijft. In hetzelfde hoofdstuk keert Clinton zich tegen de complete privatisering van het zorgsysteem (Medicare en Medicaid) omdat het vooral de minder gegoede burgers zou treffen. Dergelijke zaken mag je niet overlaten aan bedrijven die er enkel op uit zijn om de waarde van hun aandelen op korte termijn te verhogen, aldus Clinton.

De gewezen president doet zo nog tal van voorstellen die ook in onze contreien aan de orde zijn. Zoals het verlagen van de vennootschapsbelasting mits men de vele aftrekposten afschaft dat volgens Clinton zal leiden tot meer opbrengsten voor de overheid. En het hervormen van het belastingstelsel dat er nu voor zorgt dat bedrijfsleiders via hun vennootschap(pen) nauwelijks 15 procent belasting betalen terwijl hun eigen secretaresse een veel groter deel van haar inkomen moet afstaan voor de staat. Hierbij raakt hij aan de ethische kern van het probleem, namelijk dat iedereen, dus ook bedrijven, een verplichting hebben ten aanzien van de rest van de samenleving (en niet enkel ten aanzien van hun aandeelhouders). Belastingen zijn geen vorm van diefstal zoals sommige extreme Republikeinen en libertariërs ons voorhouden, maar middelen om de globale welvaart op een hoger niveau te brengen en eerlijker te verdelen. Vandaar het belang van onder meer publiek onderwijs, investeringen in de kwaliteit van de infrastructuur (wegen, havens, breedbandverbindingen,…). Nochtans zijn die investeringen, vooral in onderwijs en infrastructuur, noodzakelijk om de concurrentie op wereldvlak voor te blijven, aldus Clinton.

In een tweede deel stelt Clinton 45 concrete maatregelen voor die er kunnen voor zorgen dat de VS opnieuw de economisch leidende natie in de wereld wordt. Het is niet mogelijk om al die maatregelen binnen het kader van deze recensie toe te lichten, maar ze lijken stuk voor stuk ook toepasbaar door kleinere landen, zoals België, om er sociaaleconomisch opnieuw op vooruit te gaan. Veel van de voorgestelde maatregelen hebben betrekking op de manier waarop de Centrale Bank (de FED in de VS) kleine en middelgrote bedrijven zou kunnen stimuleren, op het verlagen van de belastingen op arbeid en ze te vervangen door meer lasten op verbruik (de BTW), en vooral op het produceren van duurzame energie. Dit deel van het boek is het meest interessante. Clinton maakt duidelijk dat we kunnen overstappen van een vervuilende energieproductie (en verbruik) naar meer milieuvriendelijker systemen, en dat dit juist ten goede zal komen aan de tewerkstelling. Energie-efficiëntie is volgens Clinton een van de meest cruciale zaken die zullen zorgen voor een beter milieu én voor meer banen. De lezer vraagt zich af waarom men daar niet onmiddellijk mee van start gaat, maar dat heeft waarschijnlijk te maken met de grote belangen van de klassieke energie-opwekkers die nu juist veel geld verdienen aan het gebruik van milieuonvriendelijke energiebronnen.

Het discours van Clinton valt opvallend samen met dat van de meeste sociaaldemocratische en liberale partijen op het Europese continent, en staat in schril contrast met het conservatisme en het status-quo beleid van populistische, nationalistische en religieus geïnspireerde partijen. ‘Er is een ding waar we niets aan kunnen veranderen. We raken in hoog tempo verstrikt in een onderling afhankelijke wereld, eentje met meer opkomende economische machten (…) Om succesvol te zijn in de eenentwintigste eeuw moeten Amerikanen de nieuwsgierigheid hebben om te willen leren van andere landen die belangrijke dingen beter doen dan wij’, aldus Clinton. En hij eindigt met een boodschap die we ook in Europa moeten ter harte nemen: ‘De wereld gaat door en als we niet verder achterop willen raken, moeten we weer volop mee gaan doen.’ Zelden klonk een oproep van een gewezen president zo energiek, hoopvol, ambitieus en voluntaristisch. Dit boek met door elke beleidsmaker gelezen worden.


Recensie door Dirk Verhofstadt

Bill Clinton, Aan het werk, Balans, 2012

Links
mailto:verhofstadt.dirk@telenet.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be