Het verdriet van BelgiŽ

boek vrijdag 13 mei 2005

Hugo Claus

Louis is een jongen op die leeftijd waar de puberteit zich aankondigt maar nog niet aanwezig is. Hij zit op een katholiek internaat, net voor de tweede wereldoorlog. Door de strenge behandeling heeft hij een hekel aan de zusters die het internaat leiden maar is doordrongen van het streng katholieke ideeŽngoed. Zijn aanleg voor dromen en fantaseren zorgen ervoor dat hij een eigen wereldje schept waarin hijzelf het belangrijkste personage is. Ridderlijkheid en onaantastbare morele waarden zijn het wapen bij uitstek tegen de buitenwereld. Toch sluipen allerlei vreemde invloeden zijn leven binnen. Hij merkt dat zijn kameraden zich meer en meer losrukken uit het fantasiewereldje en vervreemdt van hen. Over puberteit en seksualiteit heeft hij niet de minste informatie en begrijpt er dan ook niets van. Zijn opgroeien is nu niet meer te stuiten en gaandeweg verdwijnt het belang van het katholicisme uit zijn leven.

Het overgrote deel van zijn familie, onder andere zijn ouders, zijn aanhangers van het nationaal socialisme en Louis neemt hun ideeŽn over. Er is een merkwaardige parallel in zijn beleving van katholicisme en nationaal socialisme. Hij stort zich vol overgave op de leer van het nationaal socialisme en verheerlijkt hun voormannen zoals hij vroeger heiligen vereerde. Zoals de meeste adolescenten begint hij aan zichzelf te twijfelen en vreest dat hij in tal van zaken tekort komt. Om zijn drang naar zelfverwezenlijking te vervullen zoekt hij aansluiting en bevestiging, soms bij zijn vader, soms bij zijn moeder, soms bij de priester 'Kei' en uiteindelijk bij de Vlaamse Hitlerjugend. Maar ook dit is een tijdelijke fase en op een bepaald moment verdwijnt het stilletjes uit zijn leven. Na de oorlog wordt zijn familie het slachtoffer van de repressie maar weet eraan te ontkomen door contacten en relaties. Louis is op dit moment bijna volwassen en zijn geest is kritischer geworden. Hij ziet voor het eerst in dat hijzelf een deel is van deze wereld en dat hij al die tijd een plaats in de wereld heeft gehad.

Louis herschept de wereld tot ze beantwoordt aan zijn beeld ervan. Hij mythologiseert de elementen van de realiteit tot ze perfect passen in zijn mythologische beleving van het leven. Gaandeweg verdwijnt de drang om de maatschappij vorm te geven naar zijn wensen. Hij aanvaardt de wereld zoals ze is en gebruikt zijn mythologisering om een nieuwe wereld te scheppen, op papier. Het is niet verwonderlijk dat hij hier nood aan had. Hij houdt zich bezig met de meest verheven poŽzie maar wordt dag na dag geconfronteerd met een grijze, grauwe, vuile werkelijkheid. Als blijkt dat ideologieŽn geen oplossing bieden, ook niet als hij ze aanpast naar zijn eigen wensen, wordt hij meer en meer gedwongen om de realiteit te aanvaarden. Dit verloopt bijna onmerkbaar. Hij houdt zich gewoon niet meer bezig met bepaalde zaken, ze verdwijnen gewoon.

De grote boodschap van dit boek is een wantrouwen tegen elke ideologie en waarheid en een algemene aanklacht tegen domheid en goedgelovigheid. De collaboratie wordt er weergegeven zoals ze waarschijnlijk was. De mensen beseften helemaal niet dat ze iets verkeerd deden. Dogma's werden klakkeloos aanvaard. Banale details uit het eigen leventje waren belangrijker dan datgene wat daarbuiten stond. Sterker nog, men hield zich niet bezig met wat buiten het eigen kringetje gebeurde. En vanuit die optiek kan ik eindelijk begrijpen hoe mensen ertoe kwamen om te collaboreren.

Dit boek is een meesterlijk stukje moraalpoŽzie. Alles wat pretendeert onwrikbaar waar te zijn moet gewantrouwd worden, want al te vaak heeft men in naam van het Goede en de Waarheid de hel op aarde gebracht. Dit boek moedigt aan om zťlf te denken en je niet te laten 'vangen' in de netten van makkelijk voorgekauwde waarheden.


Recensie door Chris Demeyere


Hugo Claus, Het verdriet van BelgiŽ, De Bezige Bij, 1983

Links
mailto:chris@chrisdemeyere.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be