America America

boek vrijdag 27 maart 2009

Ethan Canin

In hoeverre doen politici bepaalde uitspraken om sympathiek te lijken en menen ze dus niet wat ze zeggen? En hoe kwetsbaar maakt deze schijnheiligheid hen uiteindelijk? Ethan Canins roman America America brengt het verhaal van een politieke carričre die gebroken wordt door twijfels en geruchten. Op 18 juli 1969 woonde Mary Jo Kopechne een feestje bij op Chappaquiddick Island, gelegen in de staat Massachusetts. Om kwart over elf vertrok ze samen met senator Ted Kennedy die haar naar de laatste ferry zou brengen. Een paar uur later was de man terug, kletsnat en niet bereid uitleg te verschaffen. Samen met twee vrienden verdween hij meteen opnieuw, om pas de ochtend nadien teruggezien te worden, in een hotel op een naburig eiland. Ongeveer op hetzelfde moment werd Kennedy’s auto uit het op Chappaquiddick gelegen Poucha Pond gehesen, met daarin de dode Mary Jo.

Aan de tand gevoeld door de politie verklaarde Kennedy dat hij verdwaalde en van een brug gesukkeld toen hij met Mary Jo op weg was naar de ferry. Hij had haar proberen redden, maar dat was niet gelukt. Daarop was hij terug gelopen naar het feestje om hulp te vragen aan twee vrienden, maar ook zij hadden niets kunnen doen. Nadien was hij naar zijn hotel op een naburige eiland gezwommen om rustig te gaan pitten. Waarom, vroeg iedereen zich af toen de getuigenissen bekend gemaakt werden, had hij echter nooit overwogen om de hulpdiensten te bellen?

Wat er exact gebeurd is die avond zal wel voor altijd een mysterie blijven. Ted Kennedy werd veroordeeld tot zes maanden voorwaardelijk voor het niet helpen van een mens in nood en sindsdien praat hij niet meer over de zaak, en hij is de enige die de waarheid kent. Wat echter vaststaat is dat zijn gammele verhaal ervoor gezorgd heeft dat hij door de democraten nooit genomineerd werd als presidentskandidaat. Daarvoor was hij te verbrand. In America America gaat Ethan Canin dieper in op wat er toen gebeurde, zonder evenwel ooit de naam van Mary Jo of Kennedy te noemen. Het boek is immers een roman, per definitie een tekstvorm waarvan je nooit of te nimmer kunt weten wat er waar is en wat verzonnen.

Wanneer journalist Corey Sifter in 2006 verneemt dat senator Henry Bonwiller overleden is, speelt het verleden op. Hij herinnert zich de senator immers nog uit zijn jeugd, toen hij opgroeide in Saline en de protégé was van de familie Metarey, een geslacht dat het kleine stadje zowat eigenhandig uit de grond had gestampt. De Metareys waren immers afstammelingen van een Schotse immigrant die met een buurtwinkeltje begon, een paar ertsmijnen ontdekte en nadien mee probeerde te zijn met iedere nieuwe industriële ontwikkeling, van staal over kolen en spoorwegen tot papierfabrieken toe.

Begin jaren 1970, toen Corey een tiener was, wapperde de vlag van de Metarey’s lang zo hoog niet meer. Het industriële imperium was flink gekrompen en pater familias Liam Metarey bleek een veel slappere ruggengraat te hebben dan zijn illustere grootvader, die bekend stond om zijn onverbiddelijkheid. Liam is een democraat en een filantroop in hart in nieren, iemand die op Kerstmis zijn vrouw en kinderen geen cadeautjes geeft, maar wel een mooi bedragje stort ten behoeve van een kinderopvangtehuis dat zich bekommert om het lot van weesjes uit Vietnam en Laos. Wanneer hij merkt wat Corey in zijn mars heeft en beseft dat zijn vader, die loodgieter is, hem nooit ten volle tot intellectuele ontwikkeling zal kunnen laten komen, neemt hij het heft in eigen handen. Hij laat de jongen klusjes opknappen in huis, bevordert hem tot zijn privé-chauffeur en stuurt hem tenslotte naar de kostschool waar hijzelf en zijn inmiddels in het leger zittende zoon Andrew opgeleid zijn. Het is niet alleen omwille van hetgeen hij voor Corey doet dat je Liam Metarey een mannetjesmaker zou kunnen noemen. Ook in de politiek is hij achter de schermen actief. Hij heeft ervoor gezorgd dat Henry Bonwiller senator is geworden en nu is hij vastbesloten van deze man de democratische presidentskandidaat te maken.

Ethan Canin heeft in zijn korte verhalen al bewezen dat hij niet alleen naar Scott Fitzgerald opkijkt, maar dat hij ook over diens talent beschikt om de lezer vast te grijpen en tot het einde te blijven boeien. Zo ook in America America. Canin wou immers een breedvoerig epos schrijven dat een beeld zou geven van een tijdperk, en dat aan de hand van een verhaal over een jongeman van gewone komaf die per ongeluk belandt in de wereld van het grote geld en het niet minder grote gekonkel. The Great Gatsby dus, maar dan wel op zijn Canins.

In America America wordt immers minder gefocust op een aflopend tijdperk als wel op eentje dat aanvangt, dat van het nieuwe medium tv en wat dit voor een politicus kan betekenen. ‘In 1972, for the first time in history, a candidate didn’t have to be likable in person: he just had to be likable on TV’, schrijft Canin, daarmee aanduidend waar het in de hedendaagse politiek allemaal om draait - en wat bij McCain, en in mindere mate ook bij Obama zo van de buis druipt - sympathiek overkomen en zeggen wat de kijker wil horen. Wat de kandidaat in kwestie echt denkt, doet er niet toe. En naar zijn beweegredenen vraag je zeker niet, ook al heb je het vermoeden, zoals Corey dat over Bonwiller heeft, dat hij met een vrouw uit Georgia is getrouwd om meer stemmen te halen in het zuiden van het land.

Twijfel en onwetendheid zijn de slagwoorden van America America. Wanneer Corey in 2006 terugkijkt naar het verleden weet hij niet wat er een kwarteeuw eerder echt is gebeurd. Op een ochtend werd in Saline het bevroren lijk gevonden van ene JoEllen Charney. Corey merkte dat er die dag iets niet in de haak was met Bonwiller en Metarey. Ze sloten zichzelf op in de bibliotheek en er werden sloten koffie gedronken. ’s Avonds werd hij gesommeerd om de twee weg te brengen met de auto, midden in een sneeuwstorm, en tot zijn verbazing gaf Liam tijdens het rijden een duw tegen het stuur, waardoor de auto van de weg afraakte en tegen een boom belandde. Meteen arriveerde er een stel persfotografen die honderden kiekjes schoten van een glimlachende Bonwiller op de motorkap van de auto. Mysterieus, vond Corey dat. Hij wist dat er iets niet klopte, maar wat? En wat moest hij denken van de geruchten die Bonwiller in verband brachten met gesjoemel van Anodyne Energy? Had het een iets met het ander te maken?

Ook al weet je al vanaf de eerste pagina’s hoe het met Bonwiller zal aflopen - de man wordt immers met veel eerbetoon ten grave gedragen - toch blijft America America boeien tot op het einde. Canin wil immers meer doen dan een thriller schrijven. Hij wil iets zeggen over het Amerikaanse politieke bedrijf van vroeger en nu, en dat is al bij al geen positieve boodschap. Als burger word je net als Corey gerold. Ergens ligt er een lijk te stinken, en de man die de dood op zijn geweten heeft blijkt niet de boeman te zijn, maar wel degene die het beste voorheeft met het land. Bonwiller dus, die de oorlog in Vietnam wil beëindigen en een nationale ziekteverzekering op poten wil zetten. Over hetgeen zijn politieke tegenstander allemaal op de kerfstok heeft wijdt Canin niet uit, maar in feite hoeft dat ook niet, want zijn naam zegt genoeg: Nixon.


Recensie door Marnix Verplancke

Ethan Canin, America America, Bloomsbury, 2008, 458 p., €19,25. De Nederlandse vertaling verscheen in januari 2009 bij Anthos onder de titel ‘Amerika Amerika’.

Links
mailto:marnixverplancke@skynet.be
Share |

De Arabische Revolutie:

tussen droom en werkelijkheid

Op woensdag 5 april 20.00 uur

Afspraak in De Markten (Oude graanmarkt 5, 1000 Brussel) voor een avond met Koert Debeuf,

schrijver, columnist, directeur van het Tahrir Institute for Middle East Policy Europe en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

Zijn recentste boek is "Inside the Arab Revolution. Three Years on the Front Line of the Arab Spring".

Koert zal gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen de Arabische Revolutie trachten te kaderen door parallellen te trekken met de Franse Revolutie en door een aantal inzichten te bieden in het Midden Oosten.

Uw aanmeldingsmail aan info@liberales.be geldt als inschrijving.

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be