Op de vlucht voor eerwraak

boek vrijdag 24 juni 2005

Ayse

Westerse intellectuelen en feministen doen vaak meewarig over de manier waarop allochtone vrouwen onderdrukt worden door de sociale, culturele en religieuze tradities die binnen de groep bestaan. Het is een gevolg van het cultuurrelativisme dat decennialang zo dominant aanwezig was binnen het westerse denken. Nochtans zorgen veel van die tradities tot dramatische situaties waar vooral vrouwen binnen de allochtone gemeenschap het slachtoffer van zijn. Het gaat dan over de geestelijke en fysieke beperkingen zoals de verplichte sluiering, de maagdencultus en de inperking van de bewegingsvrijheid. Allemaal zaken die regelrecht ingaan tegen de gelijkwaardigheid van man en vrouw en vooral tegen het recht op zelfbeschikking. Sommigen relativeren dit en stellen dat het maar tijdelijke inperkingen zijn die zowel in het persoonlijke leven van de betrokken vrouwen als in de algemene tijdsgeest van de maatschappij zullen verdwijnen. Dat klopt niet helemaal. Uit getuigenissen blijkt dat meisjes en vrouwen binnen traditionele patriarchale gemeenschappen het juist moeilijker krijgen. Vooral de praktijk van de gedwongen of gearrangeerde huwelijken houdt hen niet alleen gevangen, maar verplicht ze tot een leven waar ze niet hebben voor gekozen.

Toch bestaan er vrouwen die de moed hebben om zich tegen de keuze van hun ouders te verzetten. Denk aan de Pakistaanse Naema Tahir die in haar boek Een moslima ontsluiert beschreef hoe moeilijk dat was. Zij moest een verscheurende keuze maken tussen loyauteit aan de familiale en culturele gewoontes en haar eigen gevoelens. De auteur geeft zelfs toe dat het resultaat van haar beslissing waarschijnlijk pijnlijker is voor haar ouders dan voor haarzelf. Maar ‘je kunt in het leven alleen maar voor jezelf kiezen’, aldus Naema Tahir. Maar er zijn ook vrouwen die zelfs deze keuze niet kunnen maken omdat ze met de dood bedreigd worden. Het gaat in die gevallen om mogelijke eerwraak waarbij de vader, broers of andere mannelijke familieleden de ‘ongehoorzame’ jonge vrouw vermoorden teneinde ‘de eer van de familie’ hoog te houden. De enige manier voor dergelijke vrouwen om toch een eigen leven te leiden, is te vluchten, onder te duiken en te hopen dat hun familie ze niet op het spoor komt. Iemand die dat deed is Ayse. Deze jonge Duitse van Koerdische afkomst schreef hierover het aangrijpende boek Op de vlucht voor eerwraak.

Ayse en haar familie behoren tot de Jezidi’s, een streng religieuze bevolkingsgroep in Turkije. Haar ouders kwamen 25 jaar geleden naar Berlijn waar Ayse geboren werd samen met twee broers en zusjes. De oude Jezidische traditie schrijft voor dat ze moet trouwen met een Jezedi. Op haar twaalfde werd ze al verkocht aan haar neef Hassan maar tijdens haar opleiding tot verpleegkundige werd ze verliefd op de Duitse Oliver. Ze kan zich niet neerleggen bij het gedwongen huwelijk en besluit uiteindelijk te vluchten naar Munchen. Wat daarna volgt is onthutsend. Ayse’s familie komt haar door chantage - de ontvoering van het kind van een vriendin - te weten met wie ze gevlucht is. Daarop worden Olivier en zijn ouders met de dood bedreigd. Uiteindelijk slagen ze erin Ayse terug te vinden en terug te voeren naar Berlijn om alsnog met Hassan te trouwen. Na een interventie van de Duitse politie slaagt ze erin om opnieuw te ontsnappen en verdwijnt ze in een vluchthuis voor vrouwen. Uiteindelijk leeft ze nu ondergedoken in een andere Duitse stad, maar wel in voortdurende angst. Als haar familie haar opnieuw ontdekt, is de kans groot dat ze vermoord wordt.

Het levensverhaal van Ayse is geen alleenstaand geval. Meer dan dertigduizend vrouwen in Duitsland bevinden zich in dezelfde situatie en lijden onder de patriarchale structuur van hun familie. Huiselijk geweld, slagen en verwondingen zijn er schering en inslag. De macht van de vader, maar ook van de broers en andere mannelijke familieleden ten aanzien van de meisjes en vrouwen is absoluut. Dit alles komt voort uit het eergevoel dat diep geworteld zit in de religieuze tradities. ‘Mijn ouders hebben liever een dode dochter dan een zondige’, zo opent Ayse haar getuigenis. Jezidi’s trouwen uitsluitend binnen hun geloof en hun eigen kaste. De dochters mogen niet omgaan met buitenstaanders en dienen uitsluitend om de geloofsgemeenschap in stand te houden door het baren van kinderen, liefst zonen. De enige feesten waar de dochters zich mogen uitleven zijn de bruiloften die Ayse omschrijft als grote huwelijksmarkten, een soort vleeskeuring. Uiteindelijk beslissen de ouders dan onderling met wie hun dochters gaan trouwen. Opmerkelijk is ook dat de familie van de bruidegom een fors bedrag moet betalen in functie van de status van de familie van de bruid. Voor Ayse bedroeg dat honderdduizend euro.

Tweemaal slaagde Ayse erin om uit de klauwen van haar familie weg te vluchten. Uiteindelijk belandde ze in het blijf-van-mijn-lijfhuis Papatya (zie http://www.papatya.org/), waar meisjes die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld of een gedwongen huwelijk terecht kunnen. In die periode mag ze geen contact hebben met derden, ook niet met haar eigen vriend. Hij krijgt samen met zijn ouders wel politiebescherming. ‘De man van wie je houd, moet worden beschermd tegen mijn eigen ouders’, zo schrijft Ayse. Bij een van de schaarse telefonische contacten blijven haar ouders haar proberen te overhalen om terug te komen. Ze stellen zelfs voor om haar maagdenvlies te herstellen. Maar Ayse zet door. Het boek kent een open einde. Het is niet duidelijk wat intussen van haar geworden is. Wel heeft ze haar naam veranderd en leeft ze ondergedoken. Ze heeft nog maar één wens: dat haar ouders haar ooit met rust zullen laten.


Recensie door Dirk Verhofstadt

Ayse, Op de vlucht voor eerwraak, De Kern, 2005

Links
mailto:verhofstadt.dirk@pandora.be
Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be