Antifragile

boek

Nassim Nicholas Taleb

De centrale vraag die Taleb in zijn meest recente boek Antifragiel: Hoe te leven in een wereld die we niet begrijpen? tracht te beantwoorden, is hoe we kunnen handelen met kans op succes in een wereld die fundamenteel onvoorspelbaar is en waarin onverwachte en willekeurige gebeurtenissen vaak grote gevolgen kunnen hebben. Het boek vormt een volgende stap in Talebís redeneringsproces dat zijn start kende met zijn bestseller De Zwarte Zwaan: de impact van het hoogst onwaarschijnlijke. In dat boek ging Taleb uitgebreid in op het fenomeen van Ďzwarte zwanení, onvoorspelbare gebeurtenissen met grootschalige consequenties Ė vaak niet voorspelt door (en ook niet voorspelbaar voor) waarnemers en experten.

Taleb betoogde in dit boek dat zwarte zwanen steeds meer het verloop in de moderne wereld bepalen en dit voornamelijk door de toenemende complexiteit in onze samenleving. Taleb deelde hierbij de wereld op in twee soorten: Mediocristan en Extremistan. Mediocristan was de wereld waarin gebeurtenissen geen echt extreme waarden kunnen aannemen. Extremistan was de wereld waar geregeld zwarte zwanen plots kunnen opduiken en de heersende consensus onderuit kunnen halen. Taleb catalogeerde de sociale-, financiŽle-, politieke- en economische wereld bij Extremistan. Elk van deze werelden krijgen vaak te kampen met onzekerheid, variabiliteit, imperfectie en incomplete kennis, chaos, volatiliteit, entropie, willekeur, stress, fouten, dispersie van uitkomsten, etc.

Daar waar Tabel in zijn voorgaande boeken echter weinig of niet stil stond bij de vraag hoe best om te gaan met zwarte zwanen, gaat hij in Antifragiel daar wel uitgebreid op in. Taleb schrijft een antifragiele houding voor. De essentie van dergelijke antifragiele zienswijze is te denken in termen van optionaliteiten (alle opties in rekenschap nemen en open houden). Gezien het zeldzame en willekeurige karakter van zwarte zwanen en onze onkunde om ze met voldoende nauwkeurigheid te voorspellen en er ons op voor te bereiden, is het volgens hem beter een houding aan te nemen dewelke rekening houdt met de mogelijkheid dat zwarte zwanen kunnen plaats vinden. Van ingenieurskunde tot gezondheidszorg, van het ontwikkelen van medicijnen tot plannen van de loopbaanontwikkeling, van politieke besluitvorming tot het maken van financiŽle beleggingen, van het plannen van investeringen tot het maken van cruciale levenskeuzes,

Taleb ziet overal de mogelijkheid voor het opduiken van zwarte zwanen en dus de nood aan het denken in optionaliteiten. Zijn antifragiele houding staat in scherp contrast met de houding die heel wat zogenaamde experten en sociaal wetenschappers (door Taleb bestempeld als de Ďfragilistaí) wordt beoefend en gepropageerd. Zij schrijven namelijk vaak een remedie voor dewelke bestaat uit het streven naar een optimalisatie van onze systemen en mechanismen waarbij men tracht op systematische basis onzekerheid en willekeur te verwijderen om zo volledige stabiliteit en voorspelbaarheid te creŽren. Dit alles omwille van het comfort, het gemak en de efficiŽntie. Taleb verzet zich met hand en tand tegen deze houding. Hij noemt het een moderne ziekte (Taleb spreekt van ĎTouristificationí) die onze sociale-, politieke-, en economische systemen castreert door het onzekerheid en willekeur te ontnemen, daarbij de illusie scheppende dat onze systemen (bijna) optimaal en onze voorspellings- en beslissingsmethoden ook effectief goed zijn.

Hierdoor komen ze in een procrustusbed te liggen dat op het eerste gezicht een knusse en comfortabele moderniteit biedt, maar uiteindelijk schadelijk is. De pogingen om willekeur te verminderen in de maatschappij door politici en ambtenaren, strategische planners, sociale ingenieurs, en 'nudge' manipulators worden dan ook door Taleb met enige argwaan aanzien. Zo haalt hij hard uit naar de centrale bankiers omwille van hun inspanningen om stabiliteit in de economie te brengen. Dergelijke stabiliteit brengt volgens hem namelijk schade toe aan de economie omdat het de illusie schept dat een gestage welvaartsgroei mogelijk is terwijl de kwetsbaarheden van het systeem stilletjes onder de oppervlakte cumuleren om dan onverwacht tot een uitbarsting te komen.

Taleb heeft ogenschijnlijk ideeŽn die aanleunen bij (liberale) denkers zoals Hume en Popper. Zo is er Talebís gekende kritiek dat wetenschappers (voornamelijk economen) en experten de waarde van rationale verklaringen op basis van gegevens uit het verleden overschatten en de prevalentie van onverklaarbare willekeurigheden onderschatten. Hij is namelijk van mening dat de toekomst niet kan voorspeld worden louter op basis van het verleden, iets wat ook David Hume stelde. Taleb vindt ook dat een theorie nooit als absoluut waar kan aanzien worden. In het beste geval kan een theorie alleen conditioneel waar zijn (dit is waar onder bepaalde condities). In dat opzicht leunt Talebís zienswijze nauw aan bij de ideeŽn van Karl Popper.

Het boek bevat zeker een aantal inspirerende inzichten, maar dat belet niet dat er ook een aantal punten van kritiek zijn. Bijvoorbeeld Talebís opmerking dat onze vooruitgang er niet gekomen is dankzij de politici en beleidsmakers, maar wel dankzij de honger naar risico's van een bepaalde klasse van mensen zoals ondernemers en atypische wetenschappers, lijkt iets te kort door de bocht. Duidelijk gedefinieerde en voldoende sterke institutionele systemen spelen namelijk een niet onbelangrijke rol bij het tot stand brengen van vooruitgang. Zo zouden er weinigen zich geroepen voelen om risicoís te nemen en te investeren in innovatie indien ze niet de garantie zouden hebben dat, in geval van succes, hun innovatie niet zou beschermd zijn door een duidelijk en sterk patentsysteem.

Een ander punt van kritiek is dat Taleb de antifragiele houding als iets te vanzelfsprekend voorstelt. Taleb is duidelijk iemand die houdt van onvoorspelbaarheid en dit speelt ongetwijfeld een belangrijke rol in zijn antifragiele ziens- en denkwijze. Wat Taleb echter te weinig in rekenschap lijkt te nemen, is dat onstabiliteit bij heel veel mensen een gevoel van onbehagen oproept. Dit maakt dat het volgen van een antifragiele houding voor het overgrote deel van de mensen moeilijk en stressvol zou zijn. Nochtans is onstabiliteit hetgeen wat Talebís benadering impliceert. Wat ook niet duidelijk is uit het boek is of de antifragiele houding zou werken als iedereen het zou volgen. Toegegeven, gezien de statische geletterdheid van de gemiddelde burger, lijkt dit weinig waarschijnlijk. Toch is het iets waar over moet nagedacht worden, wat Taleb niet doet in dit boek.

Een ander punt van kritiek is de soms ongenuanceerde manier waarop Taleb kritiek uit op niet gelijkgezinden. Het is algemeen geweten dat Taleb nogal vaak hard kan uithalen naar iedereen waar hij het niet eens mee is. Dit was in zijn voorgaande boeken het geval en is in dit boek niet anders. Opnieuw zijn het vooral de sociaal wetenschappers, financiŽle experten en economen die het zwaar moeten ontgelden. Vaak is die kritiek terecht, maar soms gaat Taleb daar toch te ver in. Ironisch genoeg, dreigt dit de kracht van zijn verhaal en ideeŽn te ondermijnen. Zo zijn er steeds meer mensen die zijn verhaal links laten liggen. Dat is jammer, want zijn boek staat vol met belangrijke waarschuwingen en inzichten.

Antifragile


Recensie door Nicky Rogge


Nassim Nicholas Taleb, Antifragiel. Dingen die baat hebben bij wanorde , Uitgeverij Nieuwezijds, 2013

Links
mailto:Nicky.Rogge@kuleuven.be
Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be