Ontheemd en toch thuis

boek vrijdag 31 maart 2006

Yasmine Allas

Er broeit wat onder de moslimvrouwen in het Westen. Ze laten zich steeds kritischer uit over hun weinig benijdbare positie binnen de islam. Het gaat niet alleen om de zelfverzekerde politica Ayaan Hirsi Ali, maar ook om activistes en auteurs als Chahdortt Djavann, Fadela Amara, Nahed Selim, Naema Tahir, Naima El Bezaz en Irshad Manji. Bij hen heeft zich nu ook de schrijfster Yasmine Allas gevoegd. Allas werd in 1967 geboren in Somalië. Haar vader werd vermoord toen ze tien was. Ze vluchtte naar het buitenland en kwam in 1987 via België in Nederland terecht, waar zij onder meer als actrice werkte. Ze acteerde bij verschillende gezelschappen en trad op met een soloprogramma. In 1998 debuteerde ze met de succesvolle roman Idil, een meisje. Haar tweede roman De generaal met de zes vingers (2001) werd in de literaire kritiek buitengewoon lovend ontvangen. Haar derde roman De blauwe kamer (maart 2004) vertelt het aangrijpende verhaal van twee jonge vrouwen. Ditmaal komt ze uit de hoek met een indrukwekkend pamflet Ontheemd en toch thuis waarin ze snoeihard uithaalt naar de vele misstanden binnen de moslimgemeenschap.

Het pamflet van Yasmine Allas is een bundeling van essays die ze de voorbije maanden publiceerde in De Volkskrant en de toespraak die ze op 2 november 2005 in Amsterdam hield naar aanleiding van de herdenking van de moord op Theo Van Gogh. Die moord ervoer Allas als een enorme schok en een van de akeligste perioden van haar leven in Nederland. ‘Voor het eerst durfde ik niet te zeggen dat ik islamiet was, en bij mijn land- en geloofsgenoten durfde ik niet te zeggen dat ik van mijn land hield, dat mijn toekomst hier lag’, aldus de auteur. Het tekent goed de problematische situatie waarin tal van allochtonen zich sinds de aanslagen van 11 september en de moord op Van Gogh bevinden. Maar tegelijk drukt ze daarmee de wens uit van heel wat moslims – meer dan de autochtone Nederlanders kunnen vermoeden – om aan te sluiten bij de liberale waarden die alle democraten dierbaar zijn. ‘Ik ben een zwarte liberale moslimvrouw’, zo zegt Allas en alhoewel ze een Somalische vrouw is, voelt ze zich net zo goed een Nederlandse vrouw en bovenal een Amsterdamse. Naar de autochtone gemeenschap klinkt dit als een uitnodiging om die ‘verlichte’ moslims te omarmen en samen met hen te werken aan een leefbare samenleving met respect voor de liberale grondwaarden.

In haar essays is Yasmine Allas nog scherper. Zo stelt ze haarfijn dat moslimmannen in de Arabische wereld en in Afrika zich realiseren dat hun macht verschuift naar de vrouwen. Dat lijkt me niet alleen daar het geval maar ook in het Westen. Ook in Nederland en Vlaanderen zien we dat moslima’s zich ontvoogden en hun leven zelf in handen nemen. Maar voor Yasmina Allas gaat dit niet ver en snel genoeg en ze roept de moslimvrouwen op om te strijden voor hun seksuele vrijheid. ‘Eis je seksuele rechten op. Vrouw van de islam, het is jouw beurt om het heft in eigen hand te nemen. Dat doe je nu al, maar maak het nog zichtbaarder, schuif nog een tikje naar voren en maak het bespreekbaar. Laat je niet tegenhouden door zulke woorden als eerschending, onfatsoenlijk of dat je in het hiernamaals eeuwig in de hel zult branden. Leef, geniet op jouw manier’, zo schrijft ze. Het is geen vrijblijvende oproep. Met haar uitlatingen raakt ze aan de kern van het probleem en roept ze de moslima’s op om zich te verzetten tegen elke vorm van onderdrukking.

In essentie gaat het volgens de auteur om een strijd tussen fundamentalisten en liberalen. Hiermee zit Yasmina Allas op één lijn met Ayaan Hirsi Ali en bevestigt ze het vermoeden dat onder het mom van het cultuurrelativisme onaanvaardbare praktijken gebeuren tegenover meisjes en vrouwen. Ze verzet zich alvast met verve tegen fanatici die hun dogma’s willen opleggen aan anderen. Tegelijk beseft ze dat de islam zich van binnenuit moet moderniseren. Die modernisering moet zich volgens haar doortrekken op alle vlakken, ook op privé-vlak. Waarom mogen moslima’s niet verliefd worden op ongelovigen? Waarom mogen ze niet trouwen met wie ze willen? Waarom mogen moslimmannen wel trouwen met anders gelovige vrouwen en moslima’s niet met anders gelovige mannen? In feite kiepert ze hiermee zowat alle dogma’s van de islam opzij en keert ze zich frontaal tegen de patriarchale structuur binnen de moslimwereld. Wie gelooft in de vrijheid van het individu kan alleen tevreden zijn met dit pamflet en hopen dat de stem van Yasmina Allas vooral luid weerklinkt binnen de moslimwereld zelf, zowel in Europa als daarbuiten.


Recensie door Dirk Verhofstadt

Yasmine Allas, Ontheemd en toch thuis, De Bezige Bij, 2006

Links
mailto:verhofstadt.dirk@pandora.be
Share |

STEUN LIBERALES

Liberales werkt met onbezoldigde vrijwilligers en beperkt haar kosten tot een minimum. Toch hebben wij middelen nodig voor noodzakelijke uitgaven zoals abonnementen voor website en mailverkeer.

Uw steun is welkom op onze bankrekening BE44 3900 2047 5745. Ook kleine bedragen worden gewaardeerd. Vermeld het woord 'steun' als referentie.

Met hartelijke dank

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be